دانشگاه شهید بهشتی، پژوهشکده خانوادهخانواده پژوهی1735-844215220180522Comparing the Effectiveness of Premarital Prepare counseling based on Olson model and native premarital counseling package on Problems of Couples in Engagement Periodمقایسهی تأثیر برنامهی آماده سازی پیش از ازدواج براساس مدل اولسون و بستهی مشاوره پیش از ازدواج بومی بر مشکلات دوران عقد زوجین18119597740FAسیدحسینرضویدانشجوی دکتری مشاوره خانواده ، دانشکده علوم تربیتی وروان شناسی ، دانشگاه اصفهان، ایران.رضوان الساداتجزایریاستادیار گروه مشاوره ، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه اصفهان، ایرانسید احمداحمدیاستاد گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی ، دانشگاه اصفهان، ایرانعذرااعتمادیدانشیار گروه مشاوره ، دانشکده علوم تربیتی وروان شناسی ، دانشگاه اصفهان، ایران0000-0003-4767-6705Journal Article20180123Abstract
The aim of this study was to compare the effect of Premarital Prepare counseling based on Olson model and native premarital counseling package on problems of Couples in Engagement Period. The research was quasi-experimental using control group, pre- and post test and follow-up design. Statistical sample was 45 couples in Engagement Period were selected by available sampling among couples settled in Yazd (spring 1396), and were randomly assigned into two experimental and one control groups (15 couples per group) .All groups completed couples problems in Engagement Period questionnaire in pre and post test and follow-up. At the end, the results between 3 groups were compared through repeated measures analysis of variance and post-hoc analysis .The results showed a significant decrease in the mean of couples problems in post test and follow-up in the both experimental groups (P0.05) .The findings of this study, confirmed the effectiveness of Premarital Prepare counseling based on Olson model and native premarital counseling package on decreasing couples problems in Engagement Period.
Keywords: Premarital Prepare Counseling, Olson model, Native premarital counseling, Problems of Engagement Period.چکیدهاین پژوهش با هدف مقایسه تأثیر برنامه آماده سازی پیش از ازدواج براساس مدل اولسون و بستهی مشاوره پیش از ازدواج بومی بر مشکلات دوران عقد زوجین انجام گرفت. این پژوهش به روش نیمه تجربی با استفاده از گروه کنترل و طرح پیشآزمون، پسآزمون و پیگیری انجام شد. نمونهی آماری شامل 45 زوج در دوران عقد بود که به شیوهی نمونهگیری هدفمند از بین زوجهای در مرحلهی عقد ساکن شهر یزد ( بهار 1396) انتخاب شده و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل (هرگروه 15 زوج) جایگیری شدند. همهی گروه ها پرسشنامهی مشکلات زوجین در دوران عقد را در سه مرحله پیشآزمون، پسآزمون وپیگیری تکمیل نمودند. درپایان، تفاوت بین گروهها از طریق آزمون تحلیل واریانس با اندازهگیری مکرر و آزمون تعقیبی مورد مقایسه قرارگرفت. نتایج نشان داد که میانگین نمرات مشکلات دوران عقد زوجهای هر دوگروه آزمایش در مرحلهی پسآزمون و پیگیری کاهش معناداری یافتهاست (0005/0>P) ولی بین دوگروه آزمایش تفاوت معناداری مشاهده نشد (05/0<P). یافتههای این پژوهش اثربخشی برنامه آمادهسازی پیش از ازدواج بر اساس مدل اولسون و بستهی مشاورهی پیش از ازدواج بومی بر کاهش مشکلات زوجین در دوران عقد را تأیید می کند.کلید واژه ها: آماده سازی پیش از ازدواج، مدل اولسون، مشکلات دوران عقد. https://jfr.sbu.ac.ir/article_97740_698fdbd6be2389f307fdf1a8080cc1ab.pdfدانشگاه شهید بهشتی، پژوهشکده خانوادهخانواده پژوهی1735-844215220180522Effectiveness of Group Therapy Based Performance Art on Improvement of Emotional Regulation and Reducing Symptoms of Post Traumatic Stress Disorder in Women Affected by Marital Infidelityاثربخشی گروه درمانی مبتنی بر هنر اجرا بر بهبود تنظیم هیجانی و تقلیل علایم اختلال استرس پس از سانحه در زنان آسیب دیده از خیانت زناشویی19721197743FAساراگلستانیدانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، گروه مشاوره و روانشناسیعلیزاده محمدیپژوهشکده خانواده، دانشگاه شهید بهشتی0000-0002-2034-0868Journal Article20180307Concealed relationships outside the marital relationship wich called "marital infidelity", are associated with severe psychological harm in the person being betrayed. The purpose of this study was to determine the effectiveness of group therapy based on performance art on improving emotional regulation and reducing symptoms of post traumatic stress in women affected by wife's infedility. The research design of this study was quasi-experimental with a pre-test and post-test by control group. 30 betrayed women in Tehran were selected by convinient sampling method and randomly assigned to two experimental and control groups (each group of 15 individuals). While the experimental group received the group therapy based on performance art for 16 hours in two consecutive days and eight hours in per day, the control group did not receive intervention. All participants completed the Cognitive Emotion Regulation Questionnaire of Garnefski et al (2002) and Post-Traumatic Stress Questionnaire of Fua et al (1997) in the pretest, post-test and one month follow up period. The results of covariance analysis show that women in the experimental group, in comparison with women in the control group, had significantly higher scores in emotional regulation and lower scores in post traumatic stress symptoms in post-test and follow up stages. The creative dimensions of the group therapy based on performance art by the creation of a group environment that facilitates the process of empathy and collaboration, and the sharing of personal problems, is fertile soil to improve the affective and emotional damage caused by the infedility of husband in betrayed women.مقدمه و هدف: مطابق با ادبیات پژوهش، روابط پنهانی خارج از رابطه ی زناشویی موسوم به «خیانت زناشویی» با آسیبهای شدید روانشناختی در فرد خیانت دیده همراه میباشد. هدف از این مطالعه اثربخشی گروه درمانی مبتنی بر هنر اجرا (پرفورمنس آرت) بر بهبود تنظیم هیجانی و کاهش علایم استرس پس از سانحه در زنان آسیبدیده از خیانت همسر بود.روش: طرح تحقیق این مطالعه، شبه آزمایشی به شیوه ی پیش آزمون-پس آزمون با گروه گواه بود. جامعه ی آماری پژوهش کلیه ی زنان آسیبدیده از خیانت همسر بودند که در پاییز 1395 به علت برخی علایم بالینی ناشی از خیانت همسر به فراخوان برگزاری کارگاه درمان آسیبهای ناشی از خیانت زناشویی در تهران، در شبکه ی ارتباطات مجازی پاسخ مثبت دادند. ۳۰ زن خیانت دیده که واجد ملاکهای ورود در پژوهش بودند، به شیوهی نمونه گیری در دسترس انتخاب و با گمارش تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه (هر گروه ۱۵ نفر) جایگزین شدند. درحالیکه افراد گروه آزمایش گروه درمانی مبتنی بر هنر اجرا را به مدت 16 ساعت در دو روز متوالی و هر روز هشت ساعت دریافت کردند، افراد گروه گواه مداخلهای دریافت نکردند. هنر اجرا یا پرفورمنس آرت، مشاوره ای گروهی از نوع هنردرمانیست که از روشهای عملی چون نوشتن نام، تمرین آینه، قرار گرفتن روبروی دیوار خالی، مشاهده ی رنگهای اصلی، تولید آوا، یادآوری واقعه ی خیانت، خلوت با خاطرهی رنجآور و نظایر آن برای تسهیل در تغییرات سازنده در زندگی اعضای گروه استفاده میکند. کلیه ی شرکت کنندگان به مقیاسهای تنظیم شناختی هیجان گارنفسکی و همکاران (2002) و استرس پس از سانحه ی سون و فوا (1991) در مراحل پیش آزمون، پس آزمون و دوره ی پیگیری یکماهه پاسخ دادند. نتایج: نتایج تحلیل کوواریانس نشان میدهد زنان گروه آزمایش در قیاس با زنان گروه گواه به طور معناداری در مراحل پس آزمون و پیگیری نمره ی بالاتری در تنظیم هیجانی و نمره ی پایینتری در علایم استرس پس از سانحه کسب کرده اند (01/0p<). بحث: ابعاد خلاقانه ی گروه درمانی مبتنی بر هنر اجرا از طریق ایجاد یک فضای گروهی که تسهیل کننده ی فرایند همدلی و همیاری، و به اشتراک گزاردن مشکلات شخصیست، خاک حاصلخیزی برای بهبود آسیبهای عاطفی و هیجانی ناشی از خیانت همسر در زنان خیانتدیده فراهم میآورد. در چنین فضایی فرد خیانتدیده با سهولت بیشتری آلام ناشی از تجربه ی خیانت همسرش را با دیگرانی که واجد تجربه ی هیجانی مشابهی هستند و در فرایند پالایش هیجانی او برایش به مثابه ی آیینه ای تمام نما عمل میکنند، به اشتراک میگذارد؛ تاجاییکه فرد به ابراز هیجان و گفتگو با همسر خیانتکار خود سوق مییابد.https://jfr.sbu.ac.ir/article_97743_41a5344fed9d1f897e17bee137b785fd.pdfدانشگاه شهید بهشتی، پژوهشکده خانوادهخانواده پژوهی1735-844215220180522Right to Visitation of Children from the Perspective of International Lawحق بر ملاقات کودکان از منظر حقوق بینالملل21323097745FAمهدیمشکی بافدانشگاه آزاد اسلامی واحد صفادشت0009-0007-4918-4073عبداللهعابدینیدانشگاه آزاد اسلامی واحد صفادشتJournal Article20181216The issue of meeting children is important and in addition to parents, States also play a role. In fact, children, due to their low age, need special protection to enforce their rights. Therefore, in situations where the process of life of children is affected by events such as parental divorce, displacement or immigration, it is very important to visitation them with their parents and relatives. Since 1959 and the adoption of the Declaration on the Rights of the Child, there have been several international and regional human rights instruments in support of the rights of the child, however, children are faced with the challenge of visitation in many cases due to parents' selfishness and failing to carry out duties or neglecting States in protecting the rights of children. Although visitation of children is not considered as a duty, it is observed a right for parents and children and affects children's various rights such as health and identity rightsمسأله ملاقات کودکان امر مهمی است که علاوه بر والدین دولتها نیز در آن ایفای نقش می کنند. در حقیقت کودکان به دلیل شرایط سنی کم، جهت احقاق حق خود نیاز به حمایت خاص دارند؛ لذا در مواقعی که روند زندگی کودکان تحت تأثیر وقایعی همچون طلاق والدین، نقل مکان یا مهاجرت قرار می گیرد؛ موضوع ملاقات آنها با والدین و خویشاوندان بسیار حائز اهمیت است. از سال 1959 و تصویب اعلامیه حقوق کودک تاکنون اسناد بین المللی جهانی و منطقه ای متعددی در حمایت از حقوق کودک به تصویب رسیده است؛ این در حالی است که کودکان در بسیاری از مواقع در اثر خودخواهی والدین و قصور در انجام تکالیفشان یا بی توجهی دولتها در حمایت از حقوق کودکان با چالش ملاقات مواجه هستند. اگر چه ملاقات کودکان تکلیف نیست اما حق والدین و کودکان محسوب می گردد و حقوقی همچون سلامت و هویت کودک را نیز تحت تأثیر قرار می دهدhttps://jfr.sbu.ac.ir/article_97745_6b40d4f67325c2366be352c3a4d18811.pdfدانشگاه شهید بهشتی، پژوهشکده خانوادهخانواده پژوهی1735-844215220180522Investigate the Mediating Role of Parentification in the Relationship between Boundary Ambiguity with Family Support, Family Satisfaction and Perceived Stress in Adolescent Girls of Divorced Familiesبررسی نقش واسطه ای والدگری معکوس در ارتباط بین ابهام مرزی با حمایت خانوادگی، رضایت خانوادگی و استرس ادراک شده در دختران نوجوان خانواده های طلاق23124997748FAمهتابداناییکارشناس ارشد روانشناسی بالینی دانشگاه الزهرااعظمفرح بیجاریاستادیار و عضو هیئت علمی دانشکاه الزهرا (س)لیلاچراغ ملاییاستادیار و عضو هیئت علمی دانشگاه الزهرا (س)Journal Article20171026The purpose of this study was to investigate the mediating role of parentification in the relationship between boundary ambiguity with family support, family satisfaction, and perceived stress in adolescent girls in divorce families. For this purpose, 159 Girls from 12 to 16 years old were selected through voluntary sampling and they answered the boundary ambiguity scale, parentification scale, multidimensional perceived social support, multidimensional student's life satisfaction scale, and perceived stress scale. Path analysis was used to analyze the data. The results of this analysis confirmed the role of Parentification intermediation in relation to boundary ambiguity with family satisfaction and perceived stress. But this role was not significant in relation to boundary ambiguity with family support.Therefore, it is concluded that if the ambiguity in family boundaries does not disappear after parental divorce, parentification as a result of boundary ambiguity and with the effect of it results in reduced family support and increased perceived stress in adolescent girls and plays a mediating role in the relationship between boundary ambiguity, family satisfaction and perceived stress.
Key words: Boundary Ambiguity, Parentification, Family Support, Family Satisfaction, Perceived Stress.هدف از پژوهش حاضر بررسی نقش واسطه ای والدگری معکوس در ارتباط بین ابهام مرزی با حمایت خانوادگی، رضایت خانوادگی و استرس ادراک شده در دختران نوجوان خانواده های طلاق است. بدین منظور 159 نفر از دختران نوجوان 16-12 ساله به روش نمونه گیری داوطلبانه انتخاب شدند و به مقیاس ابهام مرزی، مقیاس والدگری معکوس، مقیاس چند بعدی حمایت اجتماعی ادراک شده، مقیاسچندبعدیرضایتاز زندگیدانشآموزان و مقیاس استرس ادراک شده پاسخ دادند. به منظور تحلیل داده ها از روش تحلیل مسیر استفاده گردید. نتایج این تحلیل حاکی از تایید نقش واسطه ای والدگری معکوس در ارتباط ابهام مرزی با رضایت خانوادگی و استرس ادراک شده بود. اما این نقش در ارتباط ابهام مرزی با حمایت خانوادگی معنادار نبود. بنابراین نتیجه گرفته می شود که چنانچه ابهام در مرزهای خانواده بعد از طلاق والدین از بین نرود، والدگری معکوس به عنوان یک نتیجه از ابهام مرزی منجر به کاهش حمایت و رضایت خانوادگی و افزایش استرس ادراک شده در دختران نوجوان شده و در ارتباط بین ابهام مرزی، رضایت خانوادگی و استرس ادراک شده نقش واسطه ای ایفا می کند. کلید واژه ها: ابهام مرزی، والدگری معکوس، حمایت خانوادگی، رضایت خانوادگی، استرس ادراک شده.https://jfr.sbu.ac.ir/article_97748_a918ac07ad91bcb420d84ed823623c10.pdfدانشگاه شهید بهشتی، پژوهشکده خانوادهخانواده پژوهی1735-844215220180522Lived experience of single children of their interaction with parents "A Phenomenological study"تجربه زیسته تک فرزندان از تعامل با والدین " مطالعه پدیدارشناسی"25126697751FAمهنازمرتضویگروه مشاوره، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه الزهرا، تهران0000-0001-7079-9995سیمینحسینیانگروه مشاوره، دانشکده روانشناسی و علوم تربتی، دانشگاه الزهرا، تهران0000-0003-1852-3953رویارسولیگروه مشاوره، دانشکده روانشناسی و علوم تربتی، دانشگاه الزهرا، تهرانحسنزارعی محمود آبادیگروه روانشناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه یزد، یزد0000-0002-6511-9788Journal Article20190207Single child is one of the growing forms of Iranian families and it is important to examine the dimensions and special issues related to it. The aim of this study is to provide a deep understanding of Single childeren experience of interacting with parents. The research method is phenomenology which is a qualitative method . For this purpose, 18 Single child were selected using Voluntary purposeful sampling and analyzed using semi-structured interviews. The interviews were recorded and word-by-word, finally, the data were analyzed in a thematic analysis.
In this study, six main themes were extracted, which included attention and care, dependency, concern, loneliness, responsibility, and communication triangle. According to the findings of this study, single-child suffer greatly in interacting with parents in the gongpong dimensions, so correction of interactive patterns and parenting information can be effective in preventing negative outcomes. Given that the findings were derived from a native research, it could be possible to create special educational packages for these families.تک فرزندی، یکی از اشکال رو به رشد خانوادههای ایرانیست و بررسی ابعاد و مسائل ویژه مربوط به آن حائز اهمیت میباشد. هدف از مطالعه حاضر، درک عمیق تجربه تکفرزندان از تعامل با والدین بوده است. روش این تحقیق کیفی از نوع پدیدارشناختی است که بدینمنظور، با استفاده از نمونهگیری داوطلب- هدفمند، 18 تکفرزند انتخاب و با استفاده از مصاحبه نیمهساختار یافته مورد بررسی قرار گرفتند. مصاحبهها ضبط و کلمه به کلمه پیاده شد، در نهایت، دادهها به شیوه تحلیل مضمون (تماتیک) تجزیه و تحلیل گردید. در این مطالعه 6 مضمون اصلی استخراج شد که شامل توجه و مراقبت، وابستگی، نگرانی، تنهایی، مسئولیت و مثلث ارتباطی بود. بر اساس یافتههای این مطالعه، تکفرزندان فشار زیادی را در ابعاد گونانگون در تعامل با والدین متحمل میشوند، لذا اصلاح الگوهای تعاملی و آگاه سازی والدین میتواند در پیشگیری از پیامدهای منفی مؤثر باشد. با توجه به اینکه یافتهها از یک تحقیق بومی حاصل شد؛ میتواند در ساخت بستههای آموزشی ویژه این خانوادهها راهگشا باشد. https://jfr.sbu.ac.ir/article_97751_d6b0ab4dfd0abee2d263d23f01ee13da.pdfدانشگاه شهید بهشتی، پژوهشکده خانوادهخانواده پژوهی1735-844215220180522Evaluation effectiveness of the family-based program of the management on Behavioral Excesses with children autismاثربخشی برنامه خانواده محور مدیریت رفتارهای اضافه اٌتیسم26728297754FAاسماعیلشیریدانشگاه شهید بهشتیحمیدرضاپوراعتمادشهید بهشتیجلیلفتح آبادیشهید بهشتیمحمدنریمانیمحقق اردبیلی0000-0003-2383-0974Journal Article20190128Parent-mediated interventions are considered an effective way to treat children with autism Most of these interventions focus on the social-communicative deficits of these children, and less study is focused on Behavioral Excesses. To overcome this need, a Family-Based Intervention for the management of Behavioral Excesses was developed. The purpose of this study is to evaluate the effectiveness of this program on a group of parents of children with autism. This study was a single-subject design. Three children with autism disorder were selected using the convenience sampling method. Parents of all three children received 10 individual sessions of the Family Based program for the management of behavioral excessive in autism.
Evaluations were Completed in 9 stages (3 baseline evaluations, 5 evaluations during treatment and 1 follow up evaluation). The instrument used in this study was the Repetitive Behavior Scale- Revise, Autism treatment evaluation checklist and The Aberrant Behavior Checklist. Visual analysis and effect size were used to analyze the data. The results of the study showed that Behavioral Excesses (such as Stereotyped, Self-Injurious, Compulsive, Ritualistic, Sameness, Restricted behaviors) have decreased and adaptive behaviors (such as Speech/ communication, Sociability, Sensory/cognitive awareness, Health/physical/behavior (have increased. Also, the effect size showed that this training program is effective on the improvement of Behavioral Excesses on autistic children. The results of this study support the effectiveness of the family-based program for the management of Behavioral Excesses in autism. It is recommended that this program be used as an early intervention for the treatment of autism disorder and with the aim of transferring treatment of autism from centered-based to family-based.مداخلات والدمحور، روشی مؤثر برای درمان کودکان دارای اوتیسم محسوب میشوند. بیشتر این مداخلات متمرکز بر نقائص ارتباطی ـ اجتماعی هستند و کمتر به رفتارهای اضافه پرداختهاند. برای رفع این نیاز برنامه خانوادهمحور مدیریت رفتارهای اضافه اوتیسم تهیه شد. هدف این مطالعه بررسی اثربخشی این برنامه روی سه تن از والدین کودکان دارای اوتیسم است. این مطالعه از نوع طرحهای تکآزمودنی است که روی سه کودک دو تا سهساله دارای اختلال اوتیسم انجام شده است. این والدین 10 جلسه انفرادی مداخله را دریافت کردند. ارزیابیها در 9 مرحله (سه ارزیابی خط پایه، پنج ارزیابی در مدت درمان و یک ارزیابی پیگیری) انجام شد. ابزار مورد استفاده در پژوهش حاضر پرسشنامه تجدیدنظرشده رفتارهای تکراری، چکلیست رفتار ناهنجار و سیاهه ارزیابی درمان اوتیسم بود. جهت تجزیه و تحلیل دادهها از روش تحلیل بصری و اندازه اثر استفاده شد. نتایج مطالعه نشان داد رفتارهای اضافه چون رفتار کلیشهای (82/0d=)، رفتار خودجرحی (100/0d=)، رفتار وسواسی (85/0d=)، رفتار آیینی (69%d=)، رفتار یکنواختی (100/0d=)، رفتار محدود (83/0d=)، بیقراری (79/0d=)، پژواکگویی (84%d=) و بیشفعالی (26/0d=) کاهش یافت. همزمان، کمبودهای رفتاری (چون گفتار، ارتباط، معاشرت) بهبود یافت، بدون آنکه هیچ مداخلهای روی کمبودهای رفتارهای اجرا شده باشد. نتایج این مطالعه از اثربخشی برنامه خانوادهمحور مدیریت رفتارهای اضافه اوتیسم حمایت میکند. پیشنهاد میشود این برنامه به عنوان یکی از درمانهای زودهنگام رفتارهای اضافه، حتی مقدم بر مداخلات کمبودهای رفتاری مورد استفاده قرار گیرد تا فواید برنامههای خانوادهمحور، حاصل شود. https://jfr.sbu.ac.ir/article_97754_ac700164abf9fe5d125586f98b4c4a6a.pdfدانشگاه شهید بهشتی، پژوهشکده خانوادهخانواده پژوهی1735-844215220180522The Relationship between Social Support and Resilience with Social Anxiety and Psychological Distress in Exceptional Children's Mothersرابطه حمایت اجتماعی و تاب آوری با اضطراب اجتماعی و درماندگی روانشناختی مادران کودکان استثنایی28330197757FAوجیههظهورپروندهدانشگاه پیام نور مشهد/دانشگاه تهرانJournal Article20190429Abstract
The purpose of this study was to investigate the relationship between social support and resiliency with social anxiety and psychological distress in mothers of exceptional children. The research method is applied in terms of purpose and in terms of method is a descriptive correlation type. The statistical population of the study included all mothers of exceptional children in Khalil Abad city of Kashmar in 2018-19. Measurement tools included the Social Support Questionnaire , resilience, Social anxiety and psychological distress .Data were analyzed using Pearson correlation coefficient and path analysis. The results showed that there was a significant positive correlation between resilience and social support with social anxiety and psychological distress in the exceptional mothers of the exceptional children. Also, the results showed that social support was 47% of resilience and resiliency, 39% of social anxiety and 21% of helplessness Psychology explains the exceptional children of mothers. چکیـدهاستثنایی می باشد. روش پژوهش ازنظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی از نوع همبستگی است. جامعه آماری پژوهش هدف از این پژوهش بررســی رابطه حمایت اجتماعی و تاب آوری با اضطراب اجتماعی و درماندگی روانشناختی مادران کودکان شامل تمامی مادران کودکان استثنایی شهرستان خلیل آباد کاشمر در ســال 98-1397بود. ابزارهای سنجش شامل پرسشنامه حمایت اجتماعی زیمت و همکاران(1988)، تاب آوری کانر و دیوسون (2003)، اضطراب اجتماعی کانور و همکاران(2000) و درماندگی روانشناختی دراگیدس (1998) بود. داده ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل مسیر تجزیه و تحلیل آماری شدند. نتایج نشان داد که بین تاب آوری و حمایت اجتماعی با اضطراب اجتماعی و درماندگی روانشناختی مادران کودکان استثنایی رابطه مثبت معناداری وجود دارد.. همچنین نتایج نشــان داد حمایت اجتماعی 47 درصد از تاب آوری و تاب آوری، 39 درصد از اضطراب اجتماعی و 21درصد از درماندگی روانشناختی مادران کودکان استثنایی را تبیین می کند. https://jfr.sbu.ac.ir/article_97757_5a10cafde1d0ab0da1aac233bd0181a5.pdf