دوره 8, شماره 2

تابستان1391

فهرست مطالب

علمی - پژوهشی

مقاله حاضر با هدف بررسی تأثیر الگوی خانواده (زن­سرپرست، چندزن و تک­همسر) بر میزان «رضایتمندی از زندگی» و «کیفیت زندگی» انجام شده است. این مطالعه مقطعی از نوع توصیفی ـ تحلیلی است که با روش پیمایشی و ابزار پرسشنامه اجرا شده است. گروه نمونه این پژوهش شامل 187 زن متأهل مراجعه­کننده به مرکز بهداشت شهرستان کهنوج می­باشند که با استفاده از روش نمونه­گیری تصادفی ساده انتخاب شدند.

داده­های به­دست آمده پس از آزمون­های آمار توصیفی (میانگین و انحراف معیار)، آزمون F و ضریب رگرسیون در فضای SPSS تحلیل شد.

نتایج به­دست آمده نشان داد که الگوی خانواده، تبیین­گر 54% تغییرات رضایتمندی زنان از زندگی خانوادگی می­باشد. در مقام مقایسه، بالاترین رضایتمندی و کیفیت زندگی در خانواده­های تک­ همسر ملاحظه شد؛ میزان رضایت از زندگی در خانواده­های زن سرپرست، برحسب علت سرپرست شدن زن قابل تبیین است. هم­چنین بالاترین کیفیت زندگی مربوط به زنانی است که همسرانشان فوت کرده­اند.

رضایتمندی در خانواده­های چندهمسر، با توجه به تعداد زنان قابل تبیین است. نتایج بدست آمده در راستای تأیید فرضیه تحقیق نشان می­دهد، رضایتمندی از زندگی خانوادگی مؤلفه­ای فرهنگی است که در جریان کنش­های اجتماعی با دیگران شکل می­گیرد.

نعیما محمدی, فاطمه سادات علمدار
PDF

 هدف اساسى این پژوهش، تدوین مدل روابط سبک­های فرزند­پروری، شخصیت، عزت­نفس و شادکامی در دانشجویان بود.350 نفر از دانشجویان دانشگاه علامه طباطبایی با روش نمونه­گيرى خوشه­اى تصادفی انتخاب شدند. ابزار مورد استفاده در اين پژوهش پرسشنامه­های شادکامی آکسفورد، عزت­نفس روزنبرگ، شیوه­های فرزند­پروری بوری (فرم مادر) و پرسشنامه شخصیت آیزنک بود.

داده­هاى بدست آمده با روش آمارى تحلیل مسیر مورد تجزيه و تحليل قرار گرفتند. نتايج نشان دادند كه مدل اولیه ارائه شده تنها در بعضی شاخص­ها برازش داشت، بنابراین مدل تعدیل شده برازش بهتری با داده­ها نشان داد. آشکار شد که برون­گرایی و  عزت­نفس، با شادکامی رابطه مستقیم مثبت دارند. هم­چنین بین روان ­رنجورخویی و شادکامی رابطه منفی معنادار و بین برون­گرایی با شادکامی به واسطه  عزت­نفس رابطه غیرمستقیم معنا­داری یافت شد.

یافته­ها نشان دادند که بین سبک فرزند­پروری قاطع با شادکامی به واسطه روان ­رنجورخویی و برون­گرایی رابطه غیرمستقیم معنادار وجود دارد. هم­چنین  برون­گرایی، سبک فرزندپروری قاطع، روان رنجورخویی و عزت نفس به ترتیب بیشترین سهم را در تبیین شادکامی دارند. در اين پژوهش نقش عزت­نفس، شخصیت و سبک­های فرزند­پروری در شادکامی تأييد شد كه اين بيانگر اهميت نقش این متغیرها در شادکامی است.

سولماز دبيري, علی دلاور, غلامرضا صرامی, محمدرضا فلسفی نژاد
PDF

ارتقای کیفیت زندگی یک هدف اساسی در توانبخشی افراد کم­توان ذهنی است. هدف از مطالعه حاضر تعيين تفاوت کيفيت زندگي کم­توانان ذهني تربیت­پذیر مراقبت شده در خانواده و مراکز بهزیستی مي­باشد. طی یک پژوهش مقطعی- مقایسه­ای، 225 نفر از کم­توانان ذهنی تربیت­پذیر استان تهران به شیوه نمونه­گیری تصادفی طبقه­ای انتخاب شدند.  

در گروه­ کم­توانان ذهنی نگهداري شده در خانواده يکي از والدين و در گروه­ نگهداري شده در  مراکز بهزیستی مراقب آنان به عنوان نايب به تکمیل پرسشنامه کیفیت زندگی کامینز پرداختند. آزمون غیر پارامتري کراسکال­والیس نشان داد که کيفيت زندگي افراد کم­توان ذهنی تربیت­پذیر در خانواده از گروه نگهداري شده در مراکز بهزیستی، به نحو معناداری بالاتر است. یافته­های این مطالعه، در زمینه­ ارتقای کیفیت زندگی کم­توانان ذهنی تربیت­پذیر در خانواده، مورد بحث قرار گرفته است.

وحید نجاتی, قیصر ملکی, عباس ذبیح زاده, خدابخش احمدی
PDF

  داشتن فرزندان با نیازهای ویژه، خانواده را با مسائل زيادي در زمينه‌هاي اجتماعي، آموزشي و خودياري مواجه مي‌سازد. برقراري ارتباط عميق‌تر با خانواده‌اي ديگر دارای تجربه‌اي مشابه در اين زمينه، مي‌تواند مسير مشكلات طي شده را به آن­ها نشان دهد. هدف آموزش خانواده به خانواده، انتقال تجارب مثبت خانواده‌ها به يكديگر است. در اين پژوهش زمينه‌يابي، به روش نمونه‌گيري در‌‌‌ دسترس از اعضاي كانون خيريه سندروم داون، 12 نفر از والدين (11 مادر و 1 پدر) كودكان با سندروم داون به طور داوطلب انتخاب شدند تا در 5 جلسه هفتگي گروهي (به مدت 1 ماه) تجارب خود را در ارتباط با مسائل ویژه دوران پيش­دبستاني فرزندان خود بازگو نمايند. از ميان اين مسائل، 4 اولويت جهت ارايه در پانل آموزشي سمينار سندروم داون انتخاب شد.  سه ماه بعد از برگزاري سمينار، با استفاده از پرسشنامه 20 سوالي (محقق ساخته)، ويژگي­هاي دموگرافيك شركت‌كنندگان داوطلب در سمينار (22 نفر از والدين) ثبت و ميزان رضايت آن­ها از مفيد بودن پانل آموزشي جمع‌آوري شد. نتايج نشان دادند كه ميانگين رضايت خانواده‌ها از  پانل آموزشي و همه مؤلفه‌هاي رضايت بسیار زیاد بود. با توجه به محدودیت گروه نمونه، در دسترس بودن آن و اختصاص پانل آموزشی به مسائل دوره پیش­دبستانی و عدم کنترل منابع حمایتی در خانواده‌ها، پیشنهاد می شود که پژوهش‌های آتی ضمن توجه به موارد مطروحه، به برگزاری دوره‌های آموزش خانواده به خانواده در قالب سمينارها در دوره‌های مختلف سنی افراد داون مبادرت ورزند و این­گونه برنامه‌ریزی جهت توانمند‌سازی افراد با نیازهای ویژه و خانواده‌های آن­ها در مقابله با استرس مورد استفاده قرار گيرد.

 

مهدي رصافياني, معصومه پورمحمدرضاي تجريشي, ساحل همتي, اصغر دادخواه, رباب صحاف, سیده سمیه جلیل آبکنار, محمد عاشوری, روح ا.. حاجی زاده دامغانی
PDF
این مطالعه اثربخشی مقایسه­ای دو درمان زوج محور و بیمارمحور را در بیماران مبتلا به کمردرد مزمن مورد ارزیابی قرار می­دهد. 24 بیمار مبتلا به کمردرد مزمن و همسرانشان به طور تصادفی در دو گروه درمانی مذکور جایگزین شدند. بیماران در گـروه درمـان زوج­محـور همـراه بـا همسر خـود در جلسـات هفتگـی دو سـاعتـه به مـدت هفت هفتـه مشارکت کرده و آموزش­هایی را پیرامون روش­های مقابله با درد به شیوه دو نفره و مهار­­ت­های برقراری ارتباط حین درد دریافت کردند. بیماران در گروه بیمارمحور مهارت­های مذکور را بدون حضور همسر و به صورت انفرادی دریافت کردند. نتایج تحلیل داده­ها نشان داد، گروه دریافت­کننده مداخله زوج محور به طور معناداری در مقایسه با گروه بیمارمحور در ترس از حرکت و آسیب و پاسخ منفی همسر به فعالیت بهبود بیشتری داشته اند. می­توان گفت درمان بین­رشته­ای که حضور همسر را به طور فعال ترغیب کند در بهبود برخی شاخص­های مرتبط با بیمار نتیجه­ بخش خواهد بود.
مریم عباسی, محسن دهقانی, حسن جعفری, حمید بهتاش, جمال شمس, لیلی پناغی
PDF
عقد نکاح­ در تمام مذاهب و نظام­های­ حقوقی، به دلیل کارکرد بی­بدیل در سلامت و بقای اجتماع، همـواره در سایـه چتـر حمـایت حکـومت، و قانون­گذاران بوده است. توالد و تناسل که بقای ملت­ها به آن متکی است، خود مرهون حق استمتاع جنسی است و به دلیل اهمیت این حق و تکلیف متقابل زوجین به برقراری رابطه جنسی سالم، شناخت شروط ناظر بر آن و بررسی وضعیت حقوقی آن­ها، از اهمیت قابل ملاحظه­ای برخوردار است. تتبع و تعمق در اقوال و نظرات پژوهشگرانی که خود را با این مسئله آشنا کرده­اند، حکایت از وجود اختلافی عمیق چه در میان فقها و چه در میان حقوقدانان دارد.

به نظر می­رسد، دلیل اصلی این اختلاف به فقد اجماع و اتفاق­نظر بر روی تعریف و ماهیت حقوقی نکاح و تشخیص مقتضای ذات آن از سایر اقتضائات برمی­گردد. عده­ای تمتع و اتحاد جنسی و عده­ای دیگر زوجیت و پیوند زناشویی را هدف از عقد نکاح می­دانند و گروهی ديگر، همکاری و شرکت در زندگی را هدف از این عقد مقدس برشمرده­اند.

بنابراین ما در این نوشتار ابتدا به شناخت ماهیت و ذات عقد نکاح پرداخته، و به این پرسش مهم پاسخ خواهیم گفت که مقتضای ذات عقد نکاح چیست؟ و سپس در مورد شروط ناظر به روابط جنسی زوجین بحث خواهیم­ کرد. در پاسخ به سوال نخست باید گفت که اثر نخستین و بالذات نکاح، علقه و پیوند زوجیت است و بقیه آثار مترتب بر این اثر هستند. و نیز در پاسخ به سوال دوم، با تفکیک شروط به شروط ممنوع کننده روابط جنسی و محدود کننده، این نتیجه حاصل شد که دسته اول به دلیل مخالفت با نظم عمومی و اخلاق حسنه و نیز سلب حق به طورکلی، باطل بوده ولی مبطل نکاح نیست، ولی شروط دسته دوم اصولاً نافذ هستند.

مجید عباسی
PDF
خلع نوعی طلاق است که انگیزه آن بیزاری زن از شوهر است و برای آن، زن مالی را به همسرش می‏بخشد.‌ آن­چه مقاله حاضر به آن پرداخته این است که اگر زنی از شوهر خود کراهت داشته باشد و حاضر باشد که همه‌‌ مهرش را که از او گرفته به او برگرداند و یا اگر مهر، دینی است که بر ذمه شوهر دارد، ابراء نماید تا شوهر او را طلاق خلع دهد، آیا بر زوج واجب است که او را طلاق خلع بدهد یا خیر؟

نگارندگان با طرح سؤال فوق، بعد از بیان مفاهیم و بررسی و نقد دیدگاه­های مختلف در این باره به این نتیجه می­رسند که با توجه به عدم وجود دلیلی متقن و معتبر از کتاب یا سنت که دلالت بر منع وجوب طلاق خلع بر مرد داشته باشد از یک­سو و هم­چنین وجوب نهی از منکر، ارتکاز عقلاء در عقود، حکم عقل، رعایت مصلحت اجتماعی و قاعده نفی عسر و حرج، با مطلق کراهت زن از مرد و بذل فدیه به مرد و درخواست طلاق، بر مرد واجب و لازم است که زن را طلاق دهد و اگر استنکاف کرد، زوجه به اذن حاکم شرع و به نیابت از زوج ممتنع، طلاق داده می­شود.

با اثبات این فرضیه، شبهه­ای مبنی بر وجود تبعیض بین زن و مرد در طلاق وجود ندارد؛ زیرا هم­چنان که مرد می­تواند به هر دلیلی با پرداخت مهریه، زن خود را طلاق دهد، زن نیز می­تواند با داشتن هرگونه کراهتی از مرد، با بذل مهریه یا هر گونه مالی، از مرد بخواهد که او را طلاق دهد.

علي اكبر ايزدي فرد, حسين كاويار, عبدالرسول دياني, بهناز احمدوند
PDF

عقد نکاح­ در تمام مذاهب و نظام­های­ حقوقی، به دلیل کارکرد بی­بدیل در سلامت و بقای اجتماع، همـواره در سایـه چتـر حمـایت حکـومت، و قانون­گذاران بوده است. توالد و تناسل که بقای ملت­ها به آن متکی است، خود مرهون حق استمتاع جنسی است و به دلیل اهمیت این حق و تکلیف متقابل زوجین به برقراری رابطه جنسی سالم، شناخت شروط ناظر بر آن و بررسی وضعیت حقوقی آن­ها، از اهمیت قابل ملاحظه­ای برخوردار است. تتبع و تعمق در اقوال و نظرات پژوهشگرانی که خود را با این مسئله آشنا کرده­اند، حکایت از وجود اختلافی عمیق چه در میان فقها و چه در میان حقوقدانان دارد.

به نظر می­رسد، دلیل اصلی این اختلاف به فقد اجماع و اتفاق­نظر بر روی تعریف و ماهیت حقوقی نکاح و تشخیص مقتضای ذات آن از سایر اقتضائات برمی­گردد. عده­ای تمتع و اتحاد جنسی و عده­ای دیگر زوجیت و پیوند زناشویی را هدف از عقد نکاح می­دانند و گروهی ديگر، همکاری و شرکت در زندگی را هدف از این عقد مقدس برشمرده­اند.

بنابراین ما در این نوشتار ابتدا به شناخت ماهیت و ذات عقد نکاح پرداخته، و به این پرسش مهم پاسخ خواهیم گفت که مقتضای ذات عقد نکاح چیست؟ و سپس در مورد شروط ناظر به روابط جنسی زوجین بحث خواهیم­ کرد. در پاسخ به سوال نخست باید گفت که اثر نخستین و بالذات نکاح، علقه و پیوند زوجیت است و بقیه آثار مترتب بر این اثر هستند. و نیز در پاسخ به سوال دوم، با تفکیک شروط به شروط ممنوع کننده روابط جنسی و محدود کننده، این نتیجه حاصل شد که دسته اول به دلیل مخالفت با نظم عمومی و اخلاق حسنه و نیز سلب حق به طورکلی، باطل بوده ولی مبطل نکاح نیست، ولی شروط دسته دوم اصولاً نافذ هستند.

مجید عباسی
PDF