دوره 7, شماره 4

زمستان1390

فهرست مطالب

علمی - پژوهشی

امروزه برای اکثر افراد در جوامع مختلف فرايند انتخاب همسر مسئله‌ای مهم و مشکل است. انتخاب فرد مناسب برای ازدواج يکی از پراسترس‌ترين تصميمات فرد در طول زندگی می‌باشد. افراد برای يافتن فرد مناسب ازدواج به‌شدت تلاش و سعی می‌کنند قبل از ازدواج دريابند آيا انتخاب صحيحی کرده‌اند. اما متأسفانه زيربنای اساسی تلاش افراد در انتخاب فرد مناسب از باورها يا انتظارات غيرواقعی نشأت می‌گيرد.

کوب، لارسون و واتسون (2003)، جهت بررسی اين باورها، مقياس نگرش‌های مربوط به انتخاب همسر را ساختند که 7 باور غيرمنطقی را مورد ارزيابی قرار می‌داد: زندگی مشترک، تنها و فقط يکی، عشق کافی است، آسانی تلاش، زوج متضاد، ايده‌آل‌نگری و اطمينان کامل. پژوهش حاضر اعتبار و روايي نسخه فارسی اين مقياس را مورد بررسی قرار داد و بر اساس تحليل عامل به استخراج باورها پرداخت که عبارت بودند از: عشق­باوری، تجربه‌محوری، ايده‌آل‌نگری، متضاد‌جويي، آسان‌بينی و خوش ‌باوری. موفقیت تحلیل عاملی در نشان دادن ساختار زیربنایی پرسشنامه و میزان قابل توجه واریانس ‏تبیین شده توسط آن را می‌توان به عنوان شاهدی بر روایی در نظر گرفت. ‏اعتبار پرسشنامه از سویی با استفاده از آلفای کرونباخ و از سوی دیگر بر اساس میزان بالای ‏واریانس تبیین شده توسط تحلیل عاملی تأیید شد.‏

صفورا سپهری, محمدرضا حسن‌زاده توکلی
PDF

اشتغال زنان باعث تأثیر بر روابط زن و شوهر، روابط فرزندان و هم­چنین رضامندی زناشویی می­گردد و مسائلی هم‌چون همسانی و غیر‌همسانی پایگاه اجتماعی را در روابط زناشویی وارد می­نماید. هدف عمده در این پژوهش بررسی رابطه بین منزلت شغلی زوجین و میزان رضایت از زندگی زناشویی است. در این پژوهش 60 نفر به طور تصادفی برای گروه نمونه انتخاب شدند که از بین آن‌ها 15 نفر به صورت تصادفی در گروه نمونه کیفی و 45 نفر در گروه نمونه کمّی قرار گرفتند. در بخش کیفی از مصاحبه سازمان‌یافته و در بخش کمی از پرسش‌نامه رضامندی زناشوییEnrich  استفاده شده‌ است.

نتایج بخش کیفی پژوهش: گروه نمونه کیفی با منزلت شغلی یکسان، شغل را فعالیتی برای به دست‌آوردن استقلال مالی عنوان کرده‌اند. در گروه نمونه کیفی با منزلت شغلی بالاتر مرد، پس از استقلال مالی، به ترتیب اولویت، در اجتماع بودن، سرگرمی، مفید بودن و دوری از انجماد فکری مطرح شده‌ است. در گروه نمونه کیفی با منزلت شغلی بالاتر زن، پس از استقلال مالی، کمک به تأمین معاش، در اجتماع بودن و بهبود روحیه عنوان گردیده ‌است.

زمانی که منزلت شغلی زن و شوهر با هم برابر است، مزیت‌های زن شاغل در برابر محدودیت‌های او نسبت به زن خانه‌دار بیشتر است و زمانی که شغل آن‌ها در دو سطح مختلف قرار بگیرد، محدودیت‌های آن بیشتر می‌شود و این باز هم زمانی پررنگ‌تر است که منزلت شغلی زن نسبت به مرد در مرتبه بالاتری قرار گرفته ‌باشد. نتایج بخش کمّی این پژوهش: میانگین رضایت کلی زناشویی در گروه منزلت شغلی همسان زوجین (182) از گروه‌های منزلت شغلی ناهمسان زوجین (54/117و47/154) بیشتر است.

داود ذوالفقاری, سمیرا تبریزی
PDF
رابطه جنسی «پیش از ازدواج» (آنومیک) در ایران در حال افزایش است و سیاست غالب، نادیده گرفتن آن است. پژوهش حاضر به دنبال کشف عوامل اجتماعی مؤثر، در بروز و شکل­گیری این روابط است. این تحقیق، یک پژوهش با رویکرد کیفی است. در این تحقيق با 34 نفر از مردانی که این­گونه روابط را تجربه کرده­اند مصاحبه گردید. یافته­ها نشان می­دهند که مواردی چون احساس نیاز، حس کنجکاوی و کسب تجربه، شبکه روابط اجتماعی و گروه­های دوستی سوژه، بیکاری و شرایط اقتصادی، فشار فرهنگی، افزایش سن ازدواج، افزایش تکنولوژی­های ارتباطی نوین و پیدایش ارزش­های جدید فرهنگی در جامعه، از جمله مهم­ترین عوامل پیدایش و گسترش این روابط هستند. ساز و کار گرایش به این­گونه روابط، مکانیسمی پیچیده و چندمرحله­ای دارد. نيازها به سوژه براي ارضاي آن­ها فشـار وارد مي­كننـد. سوژه بـه دنبال راه­هاي مشروع و فرهنـگی ارضاي نيـاز است. اگـر راه­هاي فرهنگي و مشروع ارضاي نيازها برای همه فراهم نباشد كساني كه به طور مشروع و قانوني نتوانند آن نيازهـا را بـرطرف كنند دچـار آنومی می­شوند. در اين مرحله، سوژه آنوميك، به دنبال راه­هاي فرهنگي جديد براي تأمین نیازهای خود می­گردد. شیوه­های جدید فرهنگی، زمینه را برای شکل­گیری روابط پیش از ازدواج فراهم می­کنند.
تقی آزادارمکی, محمدحسین شریفی ساعی
PDF
هدف پ‍ژوهش حاضر، بررسي نقش ادراك تأكيد هدف والـديـن و الگـوي ارتباطـي خـانـواده در جهت­گيري هدف دانش­آموزان است. نمونه پ‍ژوهش شامل 300 دانش­آموز دختر (160) و پسر (140) مقطع دبيرستان شهر شيراز است كه به روش خوشه­اي چند مرحله­اي تصادفي انتخاب شدند. ابزارهاي پژوهش شامل مقياس ادراك تأكيد هدف والدين (فرايدل و همكاران،2007)، پرسشنامه تجدیدنظر شده الگوی ارتباطي خانواده (كوئرنر و فيتزپاتريك،2002) و پرسشنامه جهت­گيري هدف (اليوت و مك گريگور، 2002) می­شود.

براي تحليل داده­هاي پژوهش از روش آماري تحليل رگرسيون چندگانه به شيوه گام به گام استفاده شد. نتايج نشان دادند جهت­گيري گفت و شنود، ادراك تأكيد هدف تسلطي والدين و ادراك تأكيد هدف عملكردي والدين پيش­بيني­كننده مثبت و معنادار جهت­گيري هدف تسلطی فرزندان مي­باشند.

جهت­گیری گفت و شنود و ادراك تأكيد هدف عملكردي والدین نيز پيش­بيني­كننده مثبت و معنادار جهت­گيري عملكردي گرايشي هستند. برعكس، جهت­گیری همنوایی و ادراك تأكيد هدف عملكردي والدین پيش­بيني­كننده مثبت و معنا­دار جهت­گيري هدف عملكرد اجتنابي دانش­آموزان مي­باشند.
سميه كشاورزي, سميرا فيروزبخت, محبوبه فولادچنگ
PDF

هدف پژوهش حاضر، بررسي رابطه كمال‏گرایی مادران با کمال‏گرایی دختران­شان است. پژوهش حاضر، توصيفي از نوع همبستگي است. تعداد 202 نفر از دانش‏آموزان دختر دبیرستان‏ های تهران بر اساس نمونه‏ گيري خوشه‏ اي انتخاب و با تکميل مقياس کمال‏گرايي فراست (FMPS) به همراه مادران‏شان در اين پژوهش شركت كردند.

داده‏ هاي پژوهش توسط تحلیل‏ های همبستگي و رگرسيون مورد بررسي قرار گرفت. يافته ‏هاي پژوهش نشان دادند بين كمال‏گرايي، ابعاد کمال‏گرایی (مثبت و منفی)، و خرده­ مقیاس‏ های کمال‏گرایی مادران، به استثنای خرده­مقیاس نظم، و دختران آن­ها همبستگي مثبت معناداری (01/0p<) وجود دارد. هم­چنين مشخص شد كه كمال‏گرايي، ابعاد آن و خرده‌مقیاس‌های آن، به جز خرده‏ مقیاس نظم، در مادران مي‏تواند تغييرات مربوط به موارد مشابه را در دختران آن­ها به صورت معنا‏دار پيش‏بيني كند‏‏ (01/0p<). بر اساس یافته‏ های این تحقیق، خصوصیات کمال‏گرایانه مادران در دختران آن­ها منعکس می‏ شوند.

پرویز شریفی‏ درآمدی, ماندانا نیکنام, الناز گیوه ‏چی
PDF

هدف از اين مطالعه بررسی اثر واسطه‌ای ارضای نیازهای روان­شناختی پایه در رابطه بين ابعاد الگوهاي ارتباطات خانوادگی ـ ‌دانشگاهی و گرایش‌های تفکر انتقادی دانشجویان است. در اين مطالعه 437 دانشجوی کارشناسی (275 دختر و 162 پسر) كه با روش نمونه‌گيري خوشه‌اي تصادفي چند‌مرحله‌اي از بين دانشجویان دانشگاه شیراز انتخاب شده بودند، شرکت داده شدند.

شركـت‌كنندگـان ابـزار تجديد‌ نظـر‌ شده الگـوهـاي ارتباطات خانواده، ابزار الگوهای ارتباطات استادان، نسخه عمومی مقیاس ارضای نیازهای پایه و ابزار گرایش­های تفکر انتقادی کالیفرنیا را تكميل كردند. حاصل آزمون ساختار هفت عاملی ابزار گرایش­های تفکـر انتقـادی کـالـیـفـرنیـا کـه توسـط فاسیونه و همکارانش مطرح شده، ساختار عاملی جدیدی با چهار گرایش بود. نتايج تحليل مسیر و شاخص‌های برازش نکویی مدل از اثر واسطه‌ای ارضای نیازهای روان­شناختی پایه حمایت کرد. الگویی که بدان شکل ارضای نیازهای روان­شناختی پایه در رابطه بین ابعاد الگوهاي ارتباطات خانوادگی ـ دانشگاهی و گرایش‌های تفکر انتقادی دانشجویان اثر واسطه‌ای دارد، در مورد هر یک از گرایش‌ها متفاوت بود. در این مطالعه، این الگوها و دلالت‌های آن­ها مورد بحث قرار گرفته است.

مریم کورش‌نیا, مرتضی لطیفیان
PDF

يکي از مسائل مهم زوجه مطلقه، فقدان حمايت حقوقي مؤثر از درآمد ايام زندگي مشترک است. اگرچه قانون­گذار ايراني بر مبناي قاعده استيفاء از او حمايت کرده ولي شروطي براي حاکميت اين قاعده، يعني، دستور مرد، انجام عمل، اجرت داشتن و عدم قصد تبرع، لازم است که دو شرط آن، يعني عدم تبرع و دستور زوج در اغلب روابط زوجين محقق نيست، در نتيجه، عملاً از زوجه حمايت مؤثر نمي‌شود. به همين دليل لازم است قواعد ديگري مانند، قاعده مشارکت، تسبيب و غرور نيز مورد توجه قرار گيرند که از حيث موضوع مناسب‌تر و از حيث حمايت نيز مؤثرترند.

على رضا باريكلو
PDF