دوره 10, شماره 4

زمستان1393

فهرست مطالب

علمی - پژوهشی

علاقه به داشتن فرزند یکی از نیازهای بنیادین بشر است. از ابتدای تاریخ باروری اهمیت فوق‌العاده‌ای داشته و فرزندآوری و تعداد فرزندان یک نوع ارزش اجتماعی محسوب می‌شده است. البته ناباروری نیز همیشه همراه بشر بوده است و به روش‌های مختلف افراد در پی درمان آن بوده‌اند. یکی از جدیدترین تکنیک‌های کمک باروری، رحم جایگزین است. در این روش پس از لقاح اسپرم و تخمک، جنین به رحم مادر جایگزین منتقل می‌شود و وی در طول 9 ماه وظیفه نگهداری از جنین را برعهده گرفته و پس از تولد، نوزاد را به والدین اصلی تحویل می‌دهد.

بر این اساس در این پژوهش، محققین به دنبال درک معنا و تجربه این پدیده به کمک مادران در خواست‌کننده رحم جایگزین بودند.

اين مطالعه به صورت كيفي با رويكرد پديدارشناسي و مبتني بر نمونه‌گيري هدفمند انجام شده است. به اين منظور، مصاحبه‌هاي عمیق و بدون ساختار با 10 مادر درخواست‌کننده رحم جایگزین كه به مركز باروري ناباروري اصفهان مراجعه كرده بودند، صورت گرفت كه طي آن مادران درخواست‌کننده، تجارب خود را در اين زمينه بيان نمودند. داده‌هاي به دست آمده از اين مصاحبه‌ها با روش 7 مرحله‌اي كوليزي تجزیه و تحليل شد، که حاصل آن استخراج پنج تم اصلی از یافته‌ها بود كه عبارت بودند از: «دلايل اقدام»، «رابطه مادر درخواست‌كننده با مادر جايگزين»، «اطرافيان»، «فرآیند تصمیم‌گیری» و «نگرانی‌ها و دغدغه‌ها». داده‌هاي اين مطالعه توانست تصوير روشني از تجارب مادران درخواست‌کننده رحم جایگزین ارائه دهد.
حميدرضا صادقي, حکیمه ملک‌احمدی, عظيمه السادات عبدالهي
PDF
401-421

در قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران، براساس منابع فقهی اسلامی، حق طلاق با مرد است. از آن‌جایی که امکان سوءاستفاده از حق، از سوی هر صاحب حقی وجود دارد، قانونگذار اقدام به تدوین قوانینی در جهت تحدید اراده مرد در امر طلاق نموده است. قانون مربوط به حق مالی نحله از جمله این قوانین می‌باشد.

در این مقاله درصدد هستیم تا به بررسی این مهم بپردازیم چرا که عنوان در نظر گرفته شده برای این حق مالی، محل اشکال است؛ زیرا معنای متبادر به ذهن از واژه نحله، بخشش با طیب نفس و بلاعوض می‌باشد؛ در حالی که نحله در قانون به بخشش اجباری تعریف شده است.

علاوه بر این، در این مقاله به بحث و بررسی پیرامون مبانی حقوقی و فقهی در نظر گرفته شده برای تدوین این قانون، که مبهم است، پرداخته‌ایم. به طور کلی، در رابطه با مبنای حقوقی این قانون چهار نظر و در رابطه با مبنای فقهی آن، دو نظر ارائه شده است که به مورد بررسی عمیق قرار داده‌ایم. در این مقاله ضمن تشریح ابهامات مذکور، نظرات و توجیهات مطرح شده برای هریک را بیان کرده‌ایم.

محمدرسول آهنگران, زهره نقاش‌زاده
PDF
423-450
هدف از انجام پژوهش حاضر مقایسه ابعاد مختلف رابطه با خانواده همسر در افراد راضی و ناراضی از ارتباط با خانواده همسر بود. نمونه‌گیری به شیوه در دسترس از 6 شهر بزرگ ایران صورت گرفت. تعداد 735 نفر به پرسش‌نامه ارتباط با خانواده همسر پاسخ دادند. پس از بررسی نمره رضایت افراد از رابطـه با خـانـواده همسر، نمـرات صـدک 80 و 20 تعیین و افراد دارای نمرات بالاتر و پایین‌تر از این نمرات به عنوان افراد راضی و ناراضی از ارتباط مشخص شدند. در نهایت 167 نفر به عنوان افراد راضی و 166 نفر به عنوان افراد ناراضی از رابطه با خانواده همسر مشخص شدند و پاسخ‌های آن‌ها به پرسش‌نامه رابطه با خانواده همسر مقایسه شد. بر اساس نتایج، زنان از رابطه با خانواده همسر ناراضی‌تر از مردان بودند. هم‌چنین ساکنین شهرهای تهران و کرج میزان رضایت کمتری از رابطه با خانواده همسر در مقایسه با ساکنین سایر شهرها گزارش کرده بودند. از طرفی افرادی که شهر محل سکونت خود، خانواده اصلی‌‌شان و خانواده همسرشان مشابه بود میزان رضایت بیشتری را به نسبت سایرین نشان دادند. هم‌چنین یافته‌ها حاکی از وجود تفاوت‌هایی در دو گروه راضی و ناراضی از رابطه با خانواده همسر در موارد دیگری همچون روند تحول رابطه با خانواده همسر، علل ایجاد تعارضات با خانواده همسر، موضوعات تعارض با خانواده همسر، نحوه واکنش به تعارضات با خانواده همسر، میزان سهم خانواده همسر در تعارضات زناشویی و میزان دریافت و ارائه کمک‌های مالی و غیرمالی بین زوج و خانواده همسر بود. بر اساس یافته­ها مشخص شد که عوامل چندی با میزان رضایت از رابطه با خانواده همسر مرتبط هستند. این عوامل به سه دسته اصلی کنش‌ها و واکنش‌ها در فرد، خانواده همسر و همسر تقسیم می‌شوند. کنش‌ها و واکنش‌های این سه جزء و تعاملات بین آن‌ها می‌تواند میزان رضایت از رابطه با خانواده همسر را رقم بزند.
مونا چراغی, محمدعلی مظاهری, فرشته موتابی, لیلی پناغی, منصوره‌السادات صادقی
PDF
451-474

زوج‌هایی كه فعاليت جنسي رضايت‌بخش ندارند با انواع مشكلات زناشویی روبه‌رو مي‌شوند. از طرفی اطلاعات ناکافی یا غلط، افکار و اعتقادات ناسازگارانه در خصوص مسائل جنسی از علل شایع مشکلات جنسی است. حل این مشکلات می‌تواند زوجین را به رابطه زناشویی مطلوب برساند. بر این اساس هدف پژوهش حاضر بازسازی شناختی جنسی بر مشکلات جنسی و خرده‌مقیاس‌های آن بر زوج‌های شهر اصفهان بود. در این پژوهش از روش  آزمایشی با طرح پیش‌آزمون ـ پس‌آزمون با گروه کنترل استفاده شد.

نمونه پژوهش 120 زوج بودند که به صورت تصادفی ساده از بین جامعه پژوهش انتخاب و در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند.

ابزار سنجش پرسش‌نامه مشکلات جنسی آنی هوپر و برنامه آموزشی بازسازی شناختی جنسی (10 جلسه دوساعته برای گروه آزمایش) بود. سپس با استفاده از آزمون تحلیل کواریانس یافته‌ها مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.

نتايج پژوهش نشان داد كه آموزش بازسازی شناختی جنسي بر کاهش نمره كل مشکلات جنسی زوجين و تمام ابعاد آن، (05/0P<) مؤثر بوده است. در واقع آموزش بازسازی شناختی توانسته در کاهش مشکلات جنسی زوجین مؤثر باشد و اجرای این آموزش‌ها به بالا رفتن رضایت جنسی و زناشویی گروه آزمایش کمک زیادی کرده است.

مهشید ساسان‌پور, گایانه شاهوردیان, سیداحمد احمدی
PDF
475-491
پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی واقعیت‌ درمانی به شیوه گروهی بر میزان باورهای ارتباطی در زنان شاغل متأهل انجام شد. این پژوهش مطالعه نیمه‌تجربی به همراه پیش‌آزمون ـ پس‌آزمون و پیگیری با گروه کنترل بود. شرکت‌کنندگان شامل 91 نفر از کارکنان زن متأهل شهر مشهد بودند که به صورت نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند.

پرسش‌نامه باورهای ارتباطی (RBI) را تکمیل کردند، 30 نفر با نمره بالاتر  در  دو گروه 15 نفره آزمایشی و کنترل به طور تصادفی جایگزین شدند. جهت  تجزیه و تحلیل داده‌ها از تحلیل کواريانس چند متغیره استفاده شد. نتایج نشان‌دهنده بهبود گروه مداخله در خرده‌مقیاس‌های تخريب‌كنندگي مخالفت، توقع ذهن‌خواني از همسر، تغيير‌ناپذيري همسر و كمال‌گرايي جنسي از مقیاس باورهای ارتباطی بود. تغییرات ایجاد شده در پیگیری 45 روزه نیز ماندگار بود. یافته‌های این پژوهش اطلاعات مفیدی را در زمینه آشنایی با واقعیت‌درمانی و باورهای ارتباطی و نحوه تغییر و بازسازی آن‌ها فراهم می‌کند. در الگوهای مشاوره زناشویی می‌توان از  واقعیت‌درمانی  برای بازسازی باورهای ارتباطی و کاهش تعارضات زناشویی استفاده کرد.

 

لیلا رمزی اسلامبولی, احمد علیپور, زهره سپهری شاملو, حسین زارع
PDF
493-509

یکی از مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده رضایتمندی در رابطه زناشویی، وجود عشق و برخورداری از سلامت روان می‌باشد. هدف از پژوهش حاضر، تعیین سهم اضطراب کل، اضطراب آشکار و پنهان و سبک‌های عشق‌ورزی (صمیمیت، میل/ شور و شوق و تعهد) در رضایت زناشویی بود. این پژوهش از نوع همبستگی بود. جامعه آماری این پژوهش در برگیرنده کليه پرسنل متأهل شرکت خودروسازی سایپا در سال 1392 ـ 1391 بود.

بدین منظور 200 نفر پرسنل زن ـ مرد متأهل، به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شدند.

به منظور جمع‌آوری داده‌ها، آزمون‌های مقیاس عشق سه ‌وجهی استرنبرگ، مقیاس اضطراب (آشکار و پنهان) اشپیل برگر و فرم کوتاه رضایت زناشویی انریچ به کار گرفته شد. داده‌های به دست آمده با استفاده از روش رگرسیون سلسله مراتبی تحلیل شد. نتایج این پژوهش نشان داد که از میان عشق و سبک­های آن مولفه­های صمیمیت و تعهد بیشترین سهم را در رضایت زناشویی داشتند اما متغیر میل(شور و شوق) پیش بین معناداری برای رضایت زناشویی نبود. اضطراب کل و پنهان پیش­بینی کننده­های مناسبی برای رضایت زناشویی بودند. حال آن که، اضطراب آشکار پیش بین معناداری برای رضایت زناشویی نبود.

سوسن هدایتی دانا, هائیده صابری
PDF
511-527

هدف از اجرای پژوهش حاضر تعیین اثربخشی آموزش برنامه غنی­سازی ارتباط زناشویی بر وابستگی مهرورزانه (رمانتیک) مادران دارای کودک با نشانگان داون است. این مطالعه به شیوه نیمه­آزمایشی از نوع پیش­آزمون، پس­آزمون و پیگیری با گروه گواه صورت گرفت. جامعه پژوهش عبارت است از تمامی مادران دارای کودک با نشانگان داون شهرستان اسلام­شهر، که فرزندان آن‌ها در آموزشگاه­های استثنایی آن شهرستان (سال تحصیلی92-1391) مشغول به تحصیل بودند و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه (هر کدام 16نفر) قرار گرفتند و به وسیله پرسش‌نامه­ رابطه مهرورزانه (رمانتیک)، در سه مرحله پیش­آزمون، پس­آزمون و پیگیری مورد ارزیابی قرار گرفتند. گروه آزمایش به مدت 10 جلسه آموزش برنامه غنی­سازی ارتباط را دریافت کردند. برای تجزیه و تحلیل داده­ها، از طرح اندازه­گیری مکرر استفاده شد. نتایج تحلیل داده­ها نشان داد آموزش برنامه غنی­سازی ارتباط بر وابستگی مهرورزانه (رمانتیک) مادران دارای کودک با نشانگان داون موثر بوده و منجر به بهبودی وابستگی مهرورزانه (رمانتیک) مادران دارای کودک با نشانگان داون شده است، هم‌چنین این بهبود تا مرحله پیگیری نیز حفظ شده بود (01/0P<). باتوجه به اثربخشی برنامه غنی­سازی ارتباط بر وابستگی مهرورزانه (رمانتیک) مادران دارای کودک با نشانگان داون، توصیه می­شود از این برنامه برای بهبود روابط والدین دارای فرزند استثنایی استفاده شود.

عبداله جمالی, غلامعلی افروز, مسعود غلامعلی لواسانی, کیانوش زهراکار
PDF
529-547