دوره 9, شماره 4

زمستان1392

فهرست مطالب

علمی - پژوهشی

هدف این پژوهش تعیین اثربخشی بسته روش آموزش والدین مبتنی بر نظریه دلبستگی بر افزایش کیفیت مراقبت مادران دارای کودکان مضطرب پیش‌دبستانی بود. برای شناخت اثربخشی این بسته 278 نفر از مادران کودکان 2 تا 6 سال از 6 مهدکودک شهر تهران که به روش نمونه-برداری خوشه‌ای در دسترس انتخاب شده بودند، مقیاس اضطراب کودکان پیش‌دبستانی را تکمیل کردند. با توجه به نمره افراد در این مقیاس و در نظر گرفتن دیگر ملاک‌های خروج و ورود به پژوهش در نهایت 61 نفر به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شده و 30 نفر در گروه آزمایش و 31 نفر در گروه مقایسه قرار گرفتند. بسته آموزش والدین مبتنی بر نظریه دلبستگی در طول 8 جلسه گروهی هفتگی (8 تا 12 نفر در هر گروه) در مهدکودک-ها به مادران گروه آزمایش ارائه شد. پس از پایان جلسات آموزشی و 3 ماه پس از آن مقیاس کیفیت مراقبتی مادر به وسیله دو گروه تکمیل شد. نتایج نشان داد که بسته آموزش والدین حساس بودن، پاسخ‌دهی و هم‌چنین دسترس-پذیری هیجانی مادران گروه آزمایش را افزایش و تعارض و سردرگمی آن‌ها را کاهش داده است و هم‌چنین پیگیری نتایج نشان داد که این تغییرات در طول 3 ماه ثبات داشته است. بر مبنای یافته-ها، بسته آموزش والدین می‌تواند در موقعیت‌های بالینی برای افزایش کیفیت مراقبت مادران و ارتقای روابط مادر ـ کودک مورد استفاده قرار گرفته و مفید باشد
سعید قنبری, محمدکریم خداپناهی, محمدعلی مظاهری, مسعود غلامعلی لواسانی
PDF
407-426
هدف از این پژوهش مقایسه سوگیری ورزشی در سبک‌های فرزندپروری ادراک شده توسط نوجوانان بود. در مطالعه حاضر 350 دانش‌آموز به صورت تصادفی خوشه‌ای از بین دانش‌آموزان سال اول دبیرستان منطقه 4 تهران انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری داده‌ها شامل پرسش‌نامه سبک‌های فرزندپروری و پرسش‌نامه سوگیری ورزشی بود. داده‌های به‌دست آمده با روش آماری تحلیل واریانس چندمتغیری، تحلیل شدند یافته‌های پژوهش نشان داد، سبک فرزندپروری والدین بر سوگیری ورزشی فرزندان تأثیر می‌گذارد. مطابق این یافته‌ها بین پسران و دختران در سوگیری ورزشی تفاوت معنا‌دار وجود دارد. به طوری‌که پسران در مقایسه با دختران رقابت‌جویی، پیروزی‌گرایی و هدف‌گرایی بیشتری دارند. به طور کلی یافته‌های تحقیق حاضر نشان داد که فرزندان والدین مقتدر در مقایسه با والدین مسامحه‌کار سوگیری ورزشی و پیروزی گرایی بیشتری دارند. در مجموع پژوهش حاضر نشان داد که سبک فرزندپروری فرآیند زیربنایی مهمی است که بر توسعه سوگیری ورزشی فرزندان تاثیر می‌گذارد.
بهروز عبدلی, اکرم کاویانی
PDF
427-438
یکی از عوامل پیش‌بینی‌کننده کمال‌گرایی در فرزندان به شیوه تربیتی خانواده‌ها و سطح انتظاراتی که آن‌ها از فرزندان‌شان دارند برمی‌گردد. هدف از پژوهش حاضر بررسی نقش ادراک از سبک‌های فرزندپروری با ابعاد کمال‌گرایی است. روش پژوهش از نوع همبستگی بود. 161 دانش-آموز دختر به شیوۀ خوشه‌ای چندمرحله‌ای از مدارس متوسطۀ شهر بیرجند انتخاب شدند.از مقیاس‌های ادراک شیوۀ فـرزنـدپـروری والـدیـن (POPS) و ابعاد کمال‌گرایی (MPS) برای سنجش متغیرهای پژوهش استفاده شد. نتایج تحلیل رگرسیون نشان دادند که از میان سبک‌های فرزندپروری تنها درگیری و گرمی مادر رابطۀ منفیِ معناداری با کمال‌گرایی جامعه-مدار دارند. در نتیجه گرم‌تر شدن روابط مادر با فرزند و هم‌چنین درگیر شدن مادر در فعالیت-های مختلف فرزندان باعث خواهد شد کمال‌گرایی جامعه‌مدار در آن‌ها کاهش یابد. لذا سبک درگیری و گرمی مادر نقش مهمی در پیش‌بینی کمال‌گرایی جامعه‌مدار ایفا می‌کند.
فریبا فرازی, احمد خامسان, محمدرضا اسدی‌یونسی
PDF
439-450
پژوهش حاضر، به بررسی نقش عامل نظارت بر کاهش مشکلات رفتاری دختران مبتلا به ADHDپرداخته است. از میان عوامل مختلف نظارتی، خودنظارتی (نظارت درونی) و نظارت مادر (نمونه‌ای از نظارت بیرونی) انتخاب گشته و اثربخشی آن‌ها مورد مقایسه قرار گرفته است. برای تعیین تأثیر این نظارت‌ها بر کاهش علائم مرضی ADHD، از طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون با گروه کنترل استفاده شدپس از انتخاب دانش‌آموزان مبتلا به اختلال بیش‌فعالی ـ کم‌توجهی، این دانش‌آموزان به صورت تصادفی در سه گروه آموزش مهارت‌های نظارت بر رفتار به مادران، آموزش راهبرد خودنظارتی و گروه کنترل جایگزین شدند. دو گروه آزمایشی تحت کاربندی متغیرهای مستقل (آموزش مهارت‌های نظارت بر رفتار به مادران و آموزش راهبرد خودنظارتی به کودکان) قرار گرفتند و گروه کنترل تحت کاربندی خاصی قرار نگرفت. به منظور تجزیه و تحلیل داده‌ها، از آزمون آماری تحلیل واریانس یک‌طرفه و آزمون تعقیبی شفه استفاده شد. یافته‌ها بیانگر این بود که طبق گزارش مادران، گروه آزمایشی که از آموزش مهارت‌های نظارت بر رفتار به مادران سود برده بودند، نسبت به گروه کنترل، کاهش در علائم مرضی ADHD را نشان دادند. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که آموزش مهارت‌های نظارت بر رفتار به مادران می‌تواند به عنوان مداخله سودمندی در جهت کاهش علائم مرضی ADHD در کودکان مطرح باشد.
لیلا چراغ ملایی, زهره خسروی, شکوه‌السادات بنی‌جمالی
PDF
451-470
بین کار و ابعاد خانواده اثرپذیری دوجانبه‌ای وجود دارد. مطالعه حاضر، درصدد است تا از طریق مقایسه و رابطه‌ راهبرد‌های‌ مقابله‌ ‌همسران‌ با -استرس، رضایتمندی زناشویی و فرسودگی شغلی، بینش وسیع‌تر و روشن‌تری نسبت به این موضوع برای زوجین شاغل و درمان‌گران در حیطه مشاوره شغلی و مشاوره خانواده فراهم نماید.در فعالیت‌های مشاوره‌ای به این موضوع توجه بیشتری شده و با به‌کارگیری برنامه‌های پیشگیرانه، از میزان تعارضات زناشویی و فرسودگی شغلی کاسته شود. انتخاب نمونه‌ها به-صورت خوشه‌ای چندمرحله‌ای و حجم نمونه، 406 معلم از بین 38 مدرسه بوده‌ است. در این پژوهش برای گردآوری اطلاعات از پرسشنامه‌های راهبردهای مقابله‌ همسران‌ با استرس (DCI)، مقیاس ‌فرسودگی شغلی(MBI) و مقیاس ‌رضایتمندی ‌زناشویی (M.A.T) استفاده شده‌ است. تجزیه و تحلیل داده‌ها در دو سطح توصیفی و استنباطی انجام شده ‌است. نتایج حاصل از تحلیل داده‌ها نشان دادند که بین خرده‌مقیاس‌های راهبرد مقابله‌ همسران و خرده‌مقیاس‌های فرسودگی شغلی رابطه وجود دارد، هم‌چنین بین خرده‌مقیاس‌های راهبرد مقابله‌ای همسران و رضایتمندی زناشویی زوجین شاغل رابطه وجود دارد. نتایج مطالعه حاضر در راستای تدوین و اجرای برنامه‌های آموزشی و پیشگیرانه برای مقابله بهتر در رویارویی با استرس زوجین فرهنگی قابل بحث است.
روح‌اله محمدی, ابوالقاسم خوش‌کنش, علی زاده‌محمدی
PDF
471-487

هدف پژوهش حاضر بررسی نقش هوش هیجانی و طرح‌واره‌های هیجانی در رضایت‌مندی زناشویی زنان بود. 200 نفر زن متاهل به صورت داوطلبانه انتخاب شدند و با استفاده از  مقیاس‌های طرح‌واره‌های هیجانی، هوش هیجانی و رضایت‌مندی زناشویی مورد ارزیابی قرار گرفتند. داده‌ها با استفاده از تحلیل رگرسیون چند متغیری به شیوه گام به گام تحلیل شد.

نتایج نشان داد که مولفه‌های توجه و تمايز هوش هیجانی، پیش‌بینی کننده معنادار اکثر ابعاد رضایت‌مندی زناشویی هستند.

هم‌چنین، طرح‌واره‌های هیجانی سرزنش، توافق، دیدگاه ساده‌انگارنه نسبت به هیجان‌ها و ارزش‌های والاتر ابعاد مختلف رضایت‌مندی زناشویی را پیش‌بینی کردند. بر اساس یافته‌های پژوهش می‌توان نتیجه گرفت که هوش هیجانی و طرح‌واره‌های هیجانی کارآمد نقش کلیدی در رضایت‌مندی زناشویی ایفا می‌کنند.

 

جعفر حسني, يزدان نادري, فاطمه رمضان‌زاده, علي پورعباس
PDF
489-506

نهاد خانواده به‌عنوان مهم‌ترين واحد اجتماعي هميشه مورد توجه و حمايت علم حقوق بوده است، با صنعتي شدن جوامع و تغييرات دروني و بيروني در نهاد خانواده توسط عوامل متعدد از جمله ماهواره‌ها نياز به راهكارهاي جديد حمايتي در اين موضوع به چشم مي‌خورد.

از طرفي ماهواره‌ها با تأثیر بر سبك زندگي و الگوي بومي خانواده‌ها سبب سوء معاشرت، خشونت، سستي مبانی خانواده، سخت شدن تربيت فرزندان و انحرافات در اخلاق و فرهنگ جنسي نهاد خانواده شده‌اند. حال مي‌دانيم كه طبق قوانين اساسي و مدني، تحكيم خانواده، تشيید مباني خانواده، معاضدت در تربيت فرزندان، هرچند به عنوان تکالیف والدین ذکر شده است.

اما از حقوق اصلي اين نهاد به حساب مي‌آيند. هرجا که تکلیف وجود دارد صاحب حق نیز موجود است. نهاد خانواده به عنوان یک پدیده اجتماعی از همه این حقوق برخوردار است.

به نظر مي‌رسد كه بررسي حقوق نهاد خانواده در برابر برنامه‌هاي ماهواره‌اي در قوانين فعلی و ارائه راهكار برای حمايت از خانواده يكي از خلأهاي موجود در فضاي حقوقي و ارتباطاتي را پوشش مي‌دهد كه در اين مقاله به آن خواهيم پرداخت.

محمد روشن, سیدمحمدمهدی خلیل زاده
PDF
507-523