دوره 8, شماره 3

پاییز1391

فهرست مطالب

علمی - پژوهشی

به ‌منظور بررسي رابطه ابعاد شخصيتي و سوءاستفاده عاطفي در دانشجويان زن (مجرد و متأهل) دانشگاه بين‌المللي امام‌خميني قزوين، 400 نفر از دانشجويان دانشگاه به شيوه تصادفي خوشه‌اي ـ چند مرحله‌اي انتخاب شدند. براي اندازه‌گيري ابعاد شخصيتي و ميزان سوءاستفاده عاطفي از زنان، به ترتيب از مقياس‌هاي پنج عامل بزرگ در تجزيه و تحليل داده‌ها پس از انجام محاسبه توصيفي داده‌ها، براي سنجش رابطه ابعاد شخصيتي با سوءاستفاده عاطفي از آزمون تحليل رگرسيون چندمتغيره و به منظور مقايسه دانشجويان مجرد و متأهل از آزمون t مستقل استفاده شد. يافته‌ها نشان دادند كه ابعاد شخصيتي با سوءاستفاده عاطفي رابطه دارد. دانشجويان متأهل بيشتر از دانشجويان مجرد سوءاستفاده شده و از نظر ابعاد شخصيتي نيز تنها در دو بعد روان رنجورخويي و انعطاف‌پذيري با دانشجويان مجرد تفاوت داشته، در سه بعد ديگر بين آن‌ها تفاوتي وجود نداشت.
سيدعلي محمد موسوي, عبدالجواد احمدي, طاهره جوكار
PDF
غالب جمعیت کشور ما را نوجوانان و جوانان تشکیل می‌‌دهند و موفقیت این گروه بزرگ در آینده‌ نه‌ چندان دور، به شدت وابسته به تحصیلات رسمی و آموزشگاهی آنان دارد. همگان نیز بر این امر واقف‌اند که موفقیت فرزندان دغدغه‌ جداناپذیر خانواده‌ها و متولیان تعلیم و تربیت هر کشوری است. قریب‌ به ‌اتفاق متخصصین حوزه‌ تعلیم و تربیت، روابط حاکم بر خانواده‌ها را از عوامل عمده‌ افت و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان می‌دانند. هم‌چنین افراد و گروه‌های کثیری به این مهم پرداخته‌اند، اما هم‌چنان این زخم‌ کهنه، گاه خانواده‌ها را تا مرز اضمحلال پیش برده و والدین و مربیان را در مسیر خطیر خود مأیوس کرده است. پژوهش حاضر با هدف رسیدن به (طبقه مرکزی) حاصل از داده‌ها در مورد «روابط خانوادگی تأثیرگذار بر موفقیت و شکست تحصیلی دانش‌آموزان» انجام گرفت. برای این منظور، 32 مشارکت‌کننده و 16دانش‌آموز سال اول متوسطه دبیرستان‌های شهر شهریار، با استفاده از نمونه-گیری هدفمند و تئوریک تا اشباع داده‌ها و از طریق‌ مصاحبه‌های ‌عمیق‌‌ نیمه ‌ساختاریافته، به روش پیشنهادی StraussوCorbin که‌ مشتمل‌ بر کد‌گذاری (باز، محوری و انتخابی) است، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند، در مجموع 98 و در نهایت 56 کد اولیه از مصاحبه با مشارکت-کنندگان بدست آمده و در مراحل بعدی تجزیه و تحلیل، طبقه‌ای اصلی به ‌نام «ارتباط» بدست آمده است. انتخاب واژه‌ «ارتباط» به‌‌عنوان طبقه مرکزی به این دلیل بود که می‌توانست‌ بخش‌ قابل‌ توجهی از گوناگونی‌های بدست آمده از داده‌ها را تبیین نماید. یافته‌های حاصل ‌از‌ این‌ پژوهش نشان دادند که روابط ‌خانوادگی تأثیرگذار بر موفقیت و شکست تحصیلی دانش‌آموزان، عواملی چندگانه و درهم تنیده‌اند، در نهایت نتایج نشان دادند، روابط اعضای خانواده با هم، رفتار مسئولانه والدین نسبت به فرزندان، روابط و تعامل زوجین با یکدیگر در توفیق و شکست تحصیلی دانش‌آموزان تأثیرگذار است. نتایج مختص این گروه است و تعمیم آن‌ها به سایر گروه‌ها باید با احتیاط صورت‌پذیرد.
ضرغام قنبرپورعالم, کیومرث فرح‌بخش, معصومه اسمعیلی
PDF
این مقاله بر آن است تا به بررسی تأثیر متغیرهای خانوادگی بر ميزان آگاهي دانش‌آموزان نسبت به بهداشت بلوغ بپردازد. این پژوهش به دو روش کمی و کیفی انجام گرفته است. در ابتدا به روش پدیدارشناسی، با نمونه‌گیری هدفمند و به وسیله مصاحبه ژرف‌نگر به بررسی تجربه‌های دوران بلوغ 25 نوجوان دختر پرداخته، سپس با شیوه توصیفی و پیمایشی و با کمک پرسشنامه خود ایفا بر روی 400 نفر از دانش‌آموزان دختر دوره راهنمايي در استان آذربایجان شرقی مطالعه انجام گرفته است. در روش کمی برای انتخاب واحدهای مورد مطالعه از روش نمونه‌برداری خوشه‌ای استفاده شده است. برای اعتبار ابزار سنجش، از آزمون آلفای کرونباخ استفاده شده که ضریب اعتبار پرسشنامه‌ها 95/0 برآورد شده است. بر اساس یافته‌های این پژوهش ميزان آگاهي دانش‌آموزان نسبت به تمام ابعاد بهداشت بلوغ متوسط است. نتایج نشان دادند که بین درآمد خانواده و سطح تحصیلات والدین و میزان آگاهي دانش‌آموزان نسبت به بهداشت بلوغ رابطه معنا‌داري وجود دارد. هم-چنین بین میزان آگاهي دانش‌آموزان بر حسب محل سکونت، شغل پدر و منبع کسب آگاهی آنان تفاوت معنا‌داري وجود دارد. بر اساس نتايج رگرسيون چندمتغيره، متغیرهای مدل، در نهایت توانسته‌اند 62 درصد از واریانس متغیر وابسته را تبیین ‌کنند. هم‌چنین قوی‌ترین پیش‌بینی کننده، متغیر تحصیلات مادر است.
زهرا کاظمی
PDF
هدف پژوهش حاضر بررسي ميزان پيش‌بيني ابعاد خودتنظيمي فرزندان (راهبردهاي فراشناختي، راهبردهاي شناختي و انگيزش) توسط ابعاد كاركرد خانواده (پاسخدهي عاطفي، كاركرد هيجاني، درگيري عاطفي، نقش‌ها و ميزان تعهد) مي‌باشد. نمونه پژوهش شامل 397 نفر از دانش‌آموزان پايه سوم دبيرستان شهر شيراز می-شد (207 دختر و 190 نفر پسر). براي سنجش خودتنظيمي از مقياس خودتنظيمي و براي ارزيابي كاركرد خانواده از مقياس سنجش كاركرد خانواده استفاده شد. روايي مقياس‌ها از روش تحليل عامل و پايايي آن-ها به روش ضريب آلفاي كرونباخ بررسی شد، نتايج حاكي از روايي و پايايي قابل قبولي براي ابزارها بود. با استفاده از تحليل رگرسيون چندگانه به شيوه همزمان قابليت پيش‌بيني ابعاد كاركرد خانواده براي ابعاد خودتنظيمي فرزندان مورد بررسي قرار گرفت. يافته‌ها نشان دادند كه پاسخدهي عاطفي پيش‌بيني‌كننده فراشناخت فرزندان بود و نقش‌ها قابليت پيش‌بيني شناخت فرزندان را دارد، هم-چنين كاركرد هيجاني خانواده پيش‌بيني‌كننده انگيزش فرزندان است.
ميترا حسيني, سيامك ساماني
PDF
هدف پژوهش حاضر بررسي اثر مقابله ‌درمانگري مادران كودكان عقب‌مانده ذهني متوسط تا شديد بر فراواني رفتارهاي پرخاشگرانه كودكان عقب‌مانده‌ ذهني آن‌ها در شهر قم (سال 1388) بود. جامعه آماري اين پژوهش شامل کليه مادراني که داراي کودک مبتلا به تأخير ذهني متوسط تا شديد هستند و فرزند عقب‌مانده ذهني آنان با تشخيص تأخير ذهني متوسط تا شديد در يك مركز توانبخشي تحت پوشش سازمان بهزيستي استان قم در سال 1388 به صورت روزانه نگهداري و آموزش داده مي‌شوند، بود. نمونه آماري پژوهش نيز شامل 40 نفر كه به روش نمونه‌گيري در دسترس انتخاب شدند، بود که در دو گروه 20 نفري آزمايش و گواه به طور تصادفي تقسيم شدند.معيار ورود به گروه نمونه داشتن کودکان عقب-مانده ذهنی متوسط تا شديد و قرار داشتن فرزند تحت پوشش سازمان بهزيستي قم و نيز قرار داشتن تحت آموزش در يك مركز توانبخشي و نگهداري معين در شهر قم در سال 1388 بود. روش اين پژوهش به دليل غيرتصادفي بودن نمونه اصلي (انتخاب اعضاي تحت پوشش يك مركز معين نگهداري) و جاي‌گزيني آزمودني‌ها و اختصاص كاربندي آزمايشي به صورت تصادفي نيمه‌آزمايشي محسوب مي‌شود. براي جمع آوري داده‌ها از فهرست محقق ساخته براي اندازه‌گيري فراواني رفتارهاي پرخاشگرانه استفاده شد. هم-چنين به مدت 8 جلسه آيين‌نامة مقابله‌درمانگري (آقايوسفي، 1378) درباره مادران اين کودکان اجرا شد. براي تجزيه و تحليل داده‌ها از روش آزمون تحليل واريانس با اندازه‌گيري مكرر استفاده شد. نتايج نشان دادند، مقابله‌ درمانگري مادران، فراواني رفتارهاي پرخاشگرانه در كودكان عقب‌مانده ذهني متوسط تا شديد آن‌ها را كاهش مي‌دهد.
عليرضا آقايوسفي
PDF
این پژوهش به منظور بررسی اثر آموزش روش درمانی پاسخ‌محور به مادران کودکان اتیستیک بر عملکرد خانواده صورت گرفته است. جامعه آماری شامل کلیه مادران کودکان مبتلا به اتیسم شهر تهران می‌شود. از بین مادران با استفاده از روش نمونه‌گیری در دسترس 20 نفر به عنوان نمونه مورد پژوهش انتخاب شدند و به‌طور تصادفي در دو گروه كنترل و آزمايش جاي داده شدند. طرح پژوهش، طرح پيش‌آزمون ـ پس‌آزمون با گروه كنترل و پيگيري بود. به گروه آزمایش روش‌درمانی پاسخ‌محور، در طول سه-ماه آموزش داده شد. از پرسشنامه خودکارآمدی والدین، مقیاس استرس والدین، پرسشنامه کارکرد خانواده و مقیاس رضایت‌مندی خانواده در اين پژوهش به عنوان ابزاري جهت سنجش عملكرد خانواده استفاده گردید. یافته‌ها نشان دادند که آموزش روش‌درمانی پاسخ‌محور در کاهش استرس مادران، افزایش خودکارآمدی و کارکرد خانواده در سطح (05/0p<) معنادار بوده است، البته در مقیاس رضایت‌مندی خانواده تأثیر معناداری دیده نشد. از آن‌جایی که آموزش روش پاسخ‌محور در کاهش استرس و افزایش خودکارآمدی و کارکرد خانواده مؤثر بوده، پیشنهاد می‌شود این روش-درمانی در کنار روش‌های مرسوم در زمینه اتیسم به مادران آموزش داده شود که می‌تواند در بهبود عملکرد خانواده مؤثر باشد.
طیبه محتشمی, مهناز علی‌اکبری دهکردی, نرگس چیمه, احمد علی‌پور, هاله افقی
PDF
والدین کودکان مبتلا به اتيسم با چالش‌های بسیاری روبه‌رو هستند، که آن‌ها را در معرض سطوح بالای استرس و دیگر پیامدهای منفی روانی قرار می‌دهند. مشارکت والدین در برنامه‌های درمانی کودکان می‌تواند این آشفتگی‌ها را کاهش دهد. پژوهش حاضر با هدف بررسي تأثیر برنامه آموزش والدین و پروراندن مهارت‌ها بر كاهش استرس مادران کودکان پیش‌دبستانی مبتلا به اتيسم انجام گرفت نمونه مورد پژوهش، 21 مادر کودک 3 تا 7 ساله مبتلا به اتیسم هستند که به شيوه تصادفي در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. گروه آزمايش، یازده جلسه آموزش را دریافت کردند. ابزار مورد استفاده این پژوهش، پرسشنامه شاخص استرس والدینی بود که در جلسات پیش‌آزمون، پس‌‌آزمون و پيگيري (70 روز) تکمیل گردید. نتایج این پژوهش توسط آزمون تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر تحلیل گردید. یافته‌ها نشان دادند که برنامه آموزش والدین و پـرورندان مهارت‌ها، استرس مادران را در دوره پس‌آزمون و پیگیری کاهش داده است (05/0p<). این یافته بدین معنا است که برنامه آموزش والدین توانسته است استرس مادران کودکان مبتلا به اتیسم را کاهش دهد.
مليحه سرابي جماب, حسين حسن‌آبادي, علی مشهدی, سيدمحسن اصغری نکاح
PDF