palette
نقش DNA در اثبات نسب
اعظم پیله, سیدعلی علوی قزوینی, علی رضیئی

چکیده

    با توجه به اهمیت نسب در حفظ نظام خانواده و ثبات نسل­ها، اهتمام شارع و قانون­گذار همواره بر حفظ آن در سایه تقنین بوده­­­ است. از این­­رو در فقه امامیه و به تبع آن قانون مدنی برای اثبات نسب پدری که به دلیل پنهانی بودن منشأ آن به مراتب دشوارتر از نسب مادری است، دلائل متعددی مانند قاعده فراش، اقرار، شهادت، استفاضه و... را تعیین کرده ­است و حتی در فرض نبودن دلایل قوی‌تر به لحاظ کشف واقع، قائل به قابلیت استناد به ضعیف­ترین ادله هم­چون قرعه است.

در این میان با توجه به عدم حصری بودن ادله اثبات نسب و نحوه عملکرد شارع در این حوزه، جایگاه روش­های دقیق علمی چون DNA Typing یا آزمایش DNA که از اهم موارد کاربرد آن در علم ژنتیک، اثبات نسب و تعیین رابطه ابوت می­باشد، قابل تأمل است، لذا پژوهش حاضر به این مهم پرداخته ­است، چراکه با توجه به نظرت فقها و حقوقدانان و استناد به ادله اصولی و فقهی از جمله حجیت قطع و علم عرفی، حجیت این آزمایش در اثبات نسب به لحاظ شرعی و قانونی قابل اثبات است.

واژگان کلیدی
نسب- DNA،- اماره فراش- حجیت قطع- علم عرفی

منابع و مآخذ مقاله

امامي، ح. (1382)، "حقوق مدني"، (ادله اثبات دعوا) ج 6، چ 10، تهران: انتشارات اسلاميه.

امامي، ح. (1378)، "حقوق مدني"، ج 5 و ج 6، چ 13، تهران: انتشارات اسلاميه.

امامی، ا. (1349)، "مطالعه تطبیقی نسب درحقوق ایران و فرانسه"، مجموعه تطبیقی ش5، تهران: چاپخانه موسوی.

آملی، م. ت. (1349)، "مصباح الهدي فی شرح العروه الوثقي"، ج 7، چ 1، تهران: بی نا.

انصاري، م. (1427 - 1385 )، "قواعد الاصول"، ج 1، چ 7، قم: مجمع‌الفكر الاسلامی.

انصاری، ح. "اثبات نسب از طریق DNA"، قم: مرکز فقهی ائمه اطهار، سال تحصیلی 87 ـ 86.

بجنوردی، م. ح. (1426 - 1382 )،" قواعدالفقیه"، ج 4، چ 2، قم: انتشارات دلیل ما.

ترنس اوستن، ب. (1386 )، "ژنوم 3"، ترجمه فرد اصفهانی، پ. الهیاری، م. تهران: انتشارات خسروی با همکاری نشر دیباج.

ترنس اوستن، ب. (1386 )، "کلون‌سازی ژن‌ها و آنالیز DNA"، ترجمه طباطبایی یزدی، م. و زرینی، غ. و سپهری‌زاده، ض. و قاسمیان، ع. چ1، تهران: نشر خانه زیست‌شناسی.

بندرریگی (1381)، "فرهنگ عربی به فارسی"، (ترجمه منجدالطلاب)، تهران: انتشارات سرایش.

بورقعه، س. (1428 - 2007 م)، "النسب و مدی تاثير المستجدات العلميه في اثباته"، چ1، الریاض، داركنوز إشبيليا .

ترن پنی، پ. و الارد، س. (1386)، "مبانی ژنتیک ایمری"، ترجمه نصیری، ح. چ1، قم: نشر کمال الملک.

ترن پنی،پ. و الارد، س. (1386)، "اصول ژنتیک پزشکی امری"، ترجمه نوری دلویی، م. ر. چ1، تهران: نشر جامعه نگر.

توفیقی، ح. و حسنیان مقدم، ح. و ناجی، م. و شکری، ز. و نیک‌بخت، ا. و نمازی، ه. (1378)، "کارایی DNA Typing به عنوان روشی قطعی در تعیین رابطه نسبیت"، مجله علمی پزشکی قانونی، سال پنجم، ش18.

جعفري لنگرودي، م. ج. (1382 )، "مكتب‌هاي حقوقي در حقوق اسلامی"، چ3، تهران: کتابخانه گنج دانش.

جی. ویلیامز و ا. سکارلی و ا. والاس (1382 )، "مهندسی ژنتیک"، ترجمه نصیری، ر. و محمدی مولا محمدی قلی، ا. چ1، مشهد: انتشارات دانشگاه فردوسی.

حسینی، ج. (1383)، "تلقیح مصنوعی از منظر فقه و حقوق"، نشریه علمی دانشجویی دانش‌پژوهان، سال سوم، ش5.

خورسنديان، م. ع. (1383)، "بررسي حجيت علم قاضي در فقه و حقوق ايران"، مجله علوم اجتماعي و انساني دانشگاه شيراز، دوره 21، ش.

دومینیک دیمایو و وینسنت جی. دیمایو (1388)، "آسیب شناسی قانونی"، ترجمه عابدی خوراسگانی، م. ح. بی چا، تهران: سرای دانش.

دهقانی منشاوی، م. (1384)، "علم قاضی ورابطه آن با سایر ادله اثبات دعوا"، پایان‌نامه کارشناسی ارشد فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه تهران.

رازی، أ. (1418 - 1998 م )، "معجم مقا ییس فی اللغه"، به تحقیق شهاب الدین ابوعمرو، ج 2، بیروت: دارالفکر.

رفیعی، م. ر. باستین، ح. (1387)، "زیست شناسی سلولی و مولکولی لودیش"، ویرایش جدید، تهران: نشر کتاب میر.

معاونت آموزشی قوه قضائیه {اداره کل برنامه ریزی و تدوین متون آموزشی}(1387)، "رویه قضایی ایران و ارتباط با دادگاه‌های خانواده"، ج5، چ1، تهران: انتشارات جنگل.

زراعت، ع. مسجدسرایی، ح. (1377)، "ترجمه و شرح اصول الاستنباط علامه حیدری"، چ3 ، قم: نشر فیض.

شهید ثانی (1380 )، "تحریر الروضة فی شرح اللمعه"، ترجمه امینی، ع. و آیتی، م. ر. ج 4، تهران: انتشارات سمت و مؤسسه فرهنگی طه.

شيرواني، ع. و غرويان، م. (1385)، "ترجمه اصول فقه علامه مظفر"، ج2، چ4، قم: انتشارات دارالفکر.

صابري، ح. (1381)، "عقل و استنباط فقهي"، چ1، مشهد: بنياد پژوهش‌هاي اسلامي آستان قدس رضوي.

صفار، م. ج. (1383)، "قانون نحوه اهدای جنین به زوجین نابارور در بوته نقد و تحلیل"، مجله تحقیقات حقوقی، ش39.

صفايي، ح. و امامي، ا. ( 1384 )، "مختصر حقوق خانواده"، چ 9، تهران: نشر ميزان.

صناعی‌زاده، ح. (1387 )، "پزشکی قانونی"، چ 1، تهران: نشردادگستر.

ضميري، م. ر. (1384)، "دانشنامه اصوليان شيعه"، ج 1، چ 1، قم: تهيه پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي، پژوهشكده فقه و حقوق، انتشارات بوستان كتاب.

طباطبايي، م. ر. (1371)، "تنقيح الاصول"، (تقريرات اصولي آقا ضياء اراكي)، نجف: مطبعه الحيدريه.

طليعه عليا، ز. ( 1389)، "تشخيص هويت ژني، مجله تعالي حقوق"، سال دوم، ش6.

عباسی، م. م. (1386 )، "ترجمه و شرح كفايه الاصول شيخ محمد كاظم آخوند خراساني"، ج 2، چ 1، قم: انتشارات دارالفكر.

عبدالرشيد م. أ. ق. ( 1425 )، "البصمة الوارثيه و حجيت‌ها"، مجله العدل، ش 23.

علوی قزوینی، ع. (1382)، "آثار حقوقی تلقیح مصنوعی انسان"، مجموعه مقالات روش‌های نوین تولید مثل انسان از دیدگاه فقه و حقوق، چ 2، تهران: انتشارات پژوهشکده ابن سینا و سمت.

فاضل لنکرانی، م. (1421)، "تفصیل الشریعه فی شرح تحریرالوسیله (الطلاق، المواريث )"، ج 1، چ1، قم: مرکز فقهی ائمه اطهار.

فخعلي، م. ت. (1389)، "پژوهشي در چيستي سيره عقلا و نسبت آن با حكم عقل"، مجله مطالعات اسلامي: فقه و اصول، سال چهل و دوم، شماره پياپي 1/84 .

القائني، م. (1424)، "المبسوط فی الفقه المسائل المعاصره"، (المسائل الطبیه/1)، چ1، قم : مرکز فقهی ائمه اطهار .

قاسمی، ع. (1385)، "بررسی نسب طبیعی در حقوق ایران"، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه مفید قم.

قربان‌نیا، ن. (1382)، "حکم تکلیفی و وضعی انتقال جنین تکون‌یافته از اسپرم و تخمک زن و شوهر قانونی به رحم زن دیگر"، مجموعه مقالات روش‌های نوین تولید مثل انسان از دیدگاه فقه و حقوق، تهران: انتشارات سمت.

کاتوزیان، ن. (1378)، "حقوق مدنی (خانواده ؛ اولاد ـ روابط پدر و مادر و فرزندان)"، ج2، تهران، بهمن برنا.

گودرزي، ف. و كياني، م. (1385)، "پزشكي قانوني براي دانشجويان حقوق"، چ3، تهران: سازمان سمت.

گویلی کیلانه، ا. (1387 )، "طرق اثبات نسب در فقه شافعی و حقوق مدنی ایران"، دانشگاه تهران، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد.

معلوف، ل. (1973م)، "المنجد فی اللغة و الاعلام"، ج 21، بیروت : دارالمشرق.

مؤذن‌زادگان، ح. و عظیمی‌فر، ب. (1384)، "اخلاق زیستی (بیواتیک) از نظر حقوقی، فلسفی و علمی"، مجموعه مقالات 1، چ2، تهران: انتشارات سمت ودانشگاه علامه طباطبایی.

معاونت آموزش و تحقیقات قوه قضائیه(1388)،"مجموعه نظریات مشورتی فقهی در امور حقوقی"، ج3، چ1، تهران: انتشارات جنگل.

المحسنی، م. آ. (1414)، "الفقه والمسا ئل الطبیه"، ج2، قم، بوستان کتاب.

محمدي ، ع.(1388)،"شرح رسايل"، ج1، چ 7، قم: انتشارات دارالفکر.

محمدي، ع. (1380)، "شرح اصول فقه استاد محمدرضا مظفر"، قم: انتشارات دارالفکر.

محمدی، ا. (1383)، "مبانی استنباط حقوق اسلامی( اصول فقه)"، چ17، تهران: موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.

مدني، م. (1381 )، "ادله اثبات دعوي"، چ6، تهران: انتشارات پايدار.

مظفر، م. ر. (1423)، "اصول فقه"، ج 3 و4، قم: مؤسسه نشر الاسلاميه.

معین(1381)، "فرهنگ فارسی یک‌جلدی"، ج 3، تهران : انتشارات سرایش.

مكارم شيرازي، ن. (1416)، "انوارالاصول"، ج 2، چ 1، قم:نسل جوان.

منجد الطلاب (1986 م)، "معجم مدرسی عن منجد الاب معلوف"، به تحقیق البستانی، ف. ج 40، بیروت: دار المشرق.

منتظري، ح. ع. (1408)، "دراسات في ولايه الفقيه و فقه الدوله الاسلاميه"، ج 2، چ 1، قم: المركز العالمي الدراسات الاسلاميه.

موسویان، ا. (1384)، "قلمرو حجیت علم قاضی در فقه، مجله مقالات و بررسی‌ها"، دفتر77 (3) فقه.

مهدوی، م. و موسوی، م. ا. و اردستانی، ا. و صادقی‌زاده، م. (1386)، "زیست‌شناسی سلولی مولکولی و مهندسی ژنتیک"، تهران: نشر خانه زیست‌شناسی.

ميراحمدي‌زاده، م. (1380)، "رابطه فقه و حقوق"، ج 1، قم: مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه.

النجار، م. (2004 م)، "البصمه الوراثيه فی الفقه الاسلامی"، مجله البحوث الفقهيه المعاصره، ش65، سال دهم، صص239-140.

نجفي، م. ح. (1366 )، "جواهرالكلام في شرح شرايع‌الاسلام"، به تصحيح ميانجي، ا. ج 31 و 29 و 40، چ 2، تهران: انتشارات المكتبه الاسلاميه.

نحوي، س. (1384 )، "وضعيت حقوقي اطفال نامشروع (طبيعي) در حقوق ايران «فرانسه»"، پايان‌نامه كارشناسي ارشد حقوق خصوصي، دانشگاه علامه طباطبايي.

نراقي، ا. (1417)، "‌عوايد الايام فی بیان قواعد الاحکام"، چ 1، قم: دفتر تبليغات اسلامي حوزه علمیه.

Bober, A. (2004) .DNA Fingerprinting. Submitted to the Faculty of Worcester Polytechnic Institute. 21October.

Lewontin R.C. (1991). Comment: the use of DNA profiles in forensic contexts, Statistical Science’9:17-19.

S. Panneer chelvam and M. N. Norazmi. (2003) Forensic DNA profiling and database. Malaysian Journal of Medical Sciences, Vol. 10, No. 2, July (20-26).

The Future of Forensic DNA Testing, Predictions of the Research and Development Working Grop, U. S. Department of Justice, November )2000), p37-38.

www. geneticlab. ir

www. hoghoghdan. com


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.